Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

सा विष्णुना विवाहार्थं ततश्चैवानुमोदिता । ईश्वरेण कृतं नाम गायत्री च तवानुगम्

Transliteration

sā viṣṇunā vivāhārthaṃ tataścaivānumoditā | īśvareṇa kṛtaṃ nāma gāyatrī ca tavānugam

Translation

پھر وشنو نے شادی کے لیے اسے منظور فرمایا؛ اور ایشور نے اس کا نام ‘گایتری’ رکھا کہ وہ تمہاری ہمراہ رہے۔

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• विष्णुना: by Viṣṇu
• विष्णुना: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• विवाहार्थम्: for marriage
• विवाहार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: विवाह (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; चतुर्थी-तत्पुरुषः (विवाहाय अर्थः) = प्रयोजनार्थकः

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb); ‘then’

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• अनुमोदिता: was approved
• अनुमोदिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अनु-√मुद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘was approved/consented to’

• ईश्वरेण: by Īśvara (Śiva)
• ईश्वरेण: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• कृतम्: made
• कृतम्: Karma (Predicate adjective to nāma/कर्म)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘made’ (agreeing with ‘नाम’)

• नाम: name
• नाम: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गायत्री: Gāyatrī
• गायत्री: Apposition (नाम-विशेष्य/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नामरूपेण

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम

• अनुगम्: following/attendant
• अनुगम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘following/attendant’ (नाम्नः विशेषणम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu grants approval for marriage; Īśvara bestows the name ‘Gāyatrī’ upon the maiden, indicating her destined companionship; a sacral naming moment within a ritual setting.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Īśvara (Śiva)
• Gāyatrī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma portrays divine cooperation—Viṣṇu’s assent and Īśvara’s naming together safeguard sacred order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha is supported through the sanctifying backstory of Gāyatrī within the chapter; this verse itself highlights the divine authorization behind the event.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, the legitimacy of vivāha for completing yajña-dharma; no direct instruction like snāna/dāna/japa appears here.