Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

अपसव्यं मृगाश्चक्रुस्तथान्येऽपि खगादयः । विपर्यस्तेन संयाति शब्दान्कुर्वंति चासकृत्

apasavyaṃ mṛgāścakrustathānye'pi khagādayaḥ | viparyastena saṃyāti śabdānkurvaṃti cāsakṛt

ہرن منحوس انداز میں بائیں طرف کو چلے، اور دوسرے جاندار بھی—پرندے وغیرہ—الٹی روش پر پھرنے لگے اور بار بار چیخیں اور سخت آوازیں نکالتے رہے۔

अपसव्यम्counterclockwise; inauspiciously
अपसव्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअपसव्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘अपसव्यं’ = वामावर्तेन/प्रतिकूलदिशया
मृगाःdeer/animals
मृगाः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चक्रुःdid/made
चक्रुः:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/उपमानार्थ adverb): ‘likewise/so’
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha/Emphasis (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): ‘also/even’
खगादयःbirds and others
खगादयः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootखग + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (आदिशब्देन ‘आदि’ = ‘and the rest’): खगाः आदयः येषां ते
विपर्यस्तेनwith inversion; reversedly
विपर्यस्तेन:
Karana (Instrument)
TypeAdjective
Rootविपर्यस्त (कृदन्त, √अस्/√स्था?; ‘विपर्यस्’ भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग? तृतीया (3rd), एकवचन; करणकारक-योग्यं विशेषणम्: ‘विपरीतेन/उल्टेन’
संयातिmoves/approaches
संयाति:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootसम् + या (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
शब्दान्sounds/cries
शब्दान्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
कुर्वन्तिmake/utter
कुर्वन्ति:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक conjunction)
असकृत्repeatedly
असकृत्:
Kriyāviśeṣaṇa (Frequency)
TypeIndeclinable
Rootअसकृत् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘पुनः पुनः’

Sūta

Scene: A road near a sacred venue: deer turning left in a disturbed herd; birds wheeling in reverse patterns; the air filled with repeated harsh cries, while the main female figure senses dread.

M
Mṛgāḥ (deer)
K
Khagāḥ (birds)

FAQs

When dharma is disturbed, nature itself is depicted as reflecting imbalance through ominous signs—urging vigilance and correction.

No specific tīrtha is named in this verse.

None explicitly; it describes inauspicious omens (apasavya movement and repeated cries).