Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

सप्तावर्तं द्विजश्रेष्ठाः सदोमध्यगतेन च । यत्राऽगच्छंति ते सर्वे देवा यज्ञांशलालसाः

Transliteration

saptāvartaṃ dvijaśreṣṭhāḥ sadomadhyagatena ca | yatrā'gacchaṃti te sarve devā yajñāṃśalālasāḥ

Translation

اے برہمنوں کے سردارو! یَجْن شالا کے قلب میں ہونے والے سات چکروں والے کرم میں، یَجْن کے اپنے حصّے کے شوق میں سب دیوتا وہاں آ پہنچتے ہیں۔

Word by Word

• सप्तावर्तम्: (to) the seven-circled/with seven turns (place)
• सप्तावर्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सप्त + आवर्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; द्विगु-समासः (सप्त + आवर्त)

• द्विजश्रेष्ठाः: the best of the twice-born (Brahmins)
• द्विजश्रेष्ठाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानां श्रेष्ठाः)

• सदः: of the assembly (sadas)
• सदः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सदस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपदत्वे)

• मध्य: in the middle
• मध्य: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपदत्वे)

• गतेन: by/with (it) being situated/placed
• गतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), तृतीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (सप्तावर्तम् इत्यस्य विशेषणम्); ‘गतेन’ = ‘स्थितेन/प्राप्तेन’

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)

• आगच्छन्ति: come
• आगच्छन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• ते: those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (सर्वे देवा इत्यस्य सह)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (देवाः)

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• यज्ञांशलालसाः: eager for a share in the sacrifice
• यज्ञांशलालसाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: यज्ञांश + लालस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यज्ञस्य अंशे लालसाः)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijaśreṣṭhāḥ (best of brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: A luminous sacrificial hall (sadas) with a central altar; sevenfold circumambulation paths marked; devas subtly arriving in the air, drawn toward the rising smoke of offerings.

Characters & Entities

• Sūta
• devāḥ (gods)
• yajña
• sadas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When yajña is performed correctly, it becomes a meeting-point of heaven and earth—divine forces gather where dharma is honored.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse praises the sanctity of the yajña-space within the tīrtha narrative; the specific tīrtha name is not stated in this shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

A seven-circuited (saptāvarta) sacrificial performance centered in the sadas, emphasizing proper structure so devas partake.