Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

तद्गच्छ पुत्र तत्र त्वं सर्वेषामधिपो भव । राक्षसानां मया दत्तं तव राज्यं च सांप्रतम्

Transliteration

tadgaccha putra tatra tvaṃ sarveṣāmadhipo bhava | rākṣasānāṃ mayā dattaṃ tava rājyaṃ ca sāṃpratam

Translation

پس اے بیٹے، تو وہاں جا؛ تو سب کا آقا بنے گا۔ میں اب تجھے راکشسوں پر بادشاہی عطا کرتا ہوں۔

Word by Word

• तत्: that/then
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as object: that/then)

• गच्छ: go
• गच्छ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• पुत्र: O son
• पुत्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुषार्थे (2nd person pronoun), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• अधिपः: overlord/lord
• अधिपः: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• भव: become
• भव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• राक्षसानाम्: of the rākṣasas
• राक्षसानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• मया: by me
• मया: Kartr̥ (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुषार्थे (1st person pronoun), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• दत्तम्: given
• दत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘given’

• तव: to you/your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• राज्यम्: kingdom/rule
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• साम्प्रतम्: now, at present
• साम्प्रतम्: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रतम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb: now/at present)

Speaker

Brahmā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāgara-kṣetra / Camatkārapura (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A father/elder figure bestows a crown or emblem of rule upon his son, pointing toward the sacred city; rākṣasas stand in ordered ranks, acknowledging the new lord.

Characters & Entities

• Brahmā
• Rākṣasas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cosmic order is maintained not only by punishment but by rightful appointment—power is delegated to preserve dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction pertains to the Nāgara/Camatkārapura sacred region whose welfare requires regulated guardianship.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an administrative/guardianship directive within the tīrtha-māhātmya narrative.