Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

दूरादतिथयो यस्य गृहमायांति निर्वृताः । स गृहस्थ इति प्रोक्तः शेषाश्च गृहरक्षिणः

dūrādatithayo yasya gṛhamāyāṃti nirvṛtāḥ | sa gṛhastha iti proktaḥ śeṣāśca gṛharakṣiṇaḥ

جس کے گھر مہمان دور سے بھی خوشی سے آتے ہیں، وہی حقیقی معنی میں ‘گِرہستھ’ کہلاتا ہے؛ باقی تو محض گھر کے نگہبان ہیں۔

दूरात्from afar
दूरात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formअपादानार्थे अव्यय (ablatival adverb)
अतिथयःguests
अतिथयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
गृहम्house
गृहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
आयान्तिcome
आयान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-या (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन, परस्मैपद
निर्वृताःsatisfied/content
निर्वृताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि-√वृत्/वृत्त (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (अतिथयः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
गृहस्थःhouseholder
गृहस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगृहस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/निदर्शन-अव्यय (quotative particle)
प्रोक्तःis said/called
प्रोक्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (अस्ति इति अध्याहार्य)
शेषाःthe rest/others
शेषाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
गृहरक्षिणःhouse-guards/keepers of the house
गृहरक्षिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगृह + रक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: गृहस्य रक्षिणः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

Sūta

Scene: A prosperous yet simple home with an open threshold; travelers approach smiling; the householder stands ready with water and food—depicting the home as a ‘magnet’ for guests due to dharmic reputation.

G
gṛhastha
A
atithi

FAQs

A home becomes sacred through generosity; the gṛhastha is defined by service, not mere possession.

No tīrtha is specified in this verse; it presents a universal standard of dharma.

Cultivating a household culture of welcome and service so that guests depart satisfied.