Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 70

Devanagari script

अन्ये मीमांसकास्तत्र कोपसंरक्तलोचनाः । हन्युस्तेषां मतं वादमाश्रिता वाग्विचक्षणाः

Transliteration

anye mīmāṃsakāstatra kopasaṃraktalocanāḥ | hanyusteṣāṃ mataṃ vādamāśritā vāgvicakṣaṇāḥ

Translation

وہاں کچھ اور میمانسک غصّے سے سرخ آنکھوں والے تھے۔ تیز و تند کلامی میں ماہر ہو کر انہوں نے مناظرہ اختیار کیا اور مخالفین کے موقف کو گرانے کی کوشش کی۔

Word by Word

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• मीमांसकाः: Mīmāṃsakas (ritual exegetes)
• मीमांसकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मीमांसक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• कोपसंरक्तलोचनाः: whose eyes were reddened with anger
• कोपसंरक्तलोचनाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कोप + संरक्त + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘कोपेन संरक्ते लोचने यस्य’

• हन्युः: they would strike/kill
• हन्युः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधि), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• मतम्: opinion
• मतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• वादम्: debate / argument
• वादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• आश्रिताः: having resorted to / taking refuge in
• आश्रिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ + श्रि (धातु)
• Form: भूतकाले कर्तरि कृदन्तः (Past active participle/क्त), प्रथमा बहुवचन, पुंलिङ्ग

• वाक्: speech
• वाक्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; समासपूर्वपदत्वे ‘वाग्-’

• विचक्षणाः: skilled / discerning
• विचक्षणाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विचक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; विशेषणम् (मीमांसकाः/अन्ये)

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A group of Mīmāṃsakas with reddened eyes argue fiercely, pointing and leaning forward; their sharp words seem like weapons, while calmer elders look on with concern.

Characters & Entities

• Mīmāṃsakas
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Anger distorts sacred inquiry; dharma is upheld not by harsh disputation but by clarity, restraint, and right intention.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya (Rūpatīrtha setting), though this verse depicts the scholars’ debate.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it describes scholarly contention over sacrificial interpretation (Mīmāṃsā-based debate).