Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

कपालपाणिरायातो भोजनं दीयतामिति । निषेध्यमानोऽपि च तैः प्रविष्टो याज्ञिकं सदः । स कृत्वाऽटनमन्याय्यं तर्ज्यमानोऽपि तापसैः

kapālapāṇirāyāto bhojanaṃ dīyatāmiti | niṣedhyamāno'pi ca taiḥ praviṣṭo yājñikaṃ sadaḥ | sa kṛtvā'ṭanamanyāyyaṃ tarjyamāno'pi tāpasaiḥ

وہ کھوپڑی ہاتھ میں لیے آیا اور بولا، “کھانا دیا جائے!” ان کے روکنے کے باوجود وہ یاجنک سبھا میں گھس گیا؛ اور ناحق ادھر ادھر پھرنے لگا تو تپسویوں نے بھی اسے ڈانٹا۔

कपालपाणिःone who has a skull in his hand
कपालपाणिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपाल-पाणि (प्रातिपदिक; कपाल + पाणि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (कपालं पाणौ यस्य सः)
आयातःhaving come, arrived
आयातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकृत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गः आ
भोजनम्food
भोजनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दीयताम्let it be given
दीयताम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive); परस्मैपदम्
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-चिह्नः
निषेध्यमानःbeing prevented, being forbidden
निषेध्यमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootषिध्/सिध् (धातु)
Formयक्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (passive present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गः नि + सेध (निषेध्)
अपिeven, although
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-निपातः (अपि = even/also)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपातः
तैःby them
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ-हेतौ), बहुवचन
प्रविष्टःentered
प्रविष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकृत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गः प्र
याज्ञिकम्ritual, sacrificial
याज्ञिकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootयाज्ञिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सदः इति)
सदःassembly hall
सदः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसदस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), पूर्वकालिक-क्रिया
अटनम्wandering, roaming
अटनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअटन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अन्याय्यम्improper, unlawful
अन्याय्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्याय्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अटनम् इति)
तर्ज्यमानःbeing rebuked, threatened
तर्ज्यमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootतर्ज् (धातु)
Formयक्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (passive present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिeven though
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-निपातः (even/although)
तापसैःby the ascetics
तापसैः:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootतापस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ-हेतौ), बहुवचन

Narrator (contextual Purāṇic narration within Nāgara Khaṇḍa)

Type: kshetra

Scene: A skull-bearing, naked ascetic bursts into the sacrificial hall demanding food; priests and tapasvins attempt to restrain him; he roams unlawfully among the ritual space and is sternly rebuked.

K
kapālapāṇi (skull-bearer)
T
tāpasas (ascetics)
Y
yājñika-sadas
Y
yajña

FAQs

Dharma balances hospitality with the sanctity of rite—improper conduct in a sacred assembly invites censure.

This verse narrates an incident inside a yajña hall within a Tīrthamāhātmya chapter; it does not name the tīrtha directly.

Maintaining order and purity of the yajñika assembly; preventing unauthorized entry/behavior during the sacrifice.