Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

तेन कर्मविपाकेन प्रेतयोनिं समाश्रितः । विदैवत इति ख्यातो द्वितीयोऽयं सुपापकृत्

Transliteration

tena karmavipākena pretayoniṃ samāśritaḥ | vidaivata iti khyāto dvitīyo'yaṃ supāpakṛt

Translation

اسی عمل کے پختہ نتیجے سے وہ پریت یونی میں جا پڑا؛ اسی لیے یہ دوسرا بڑا گنہگار ‘وِدَیوَت’ کے نام سے مشہور ہے۔

Word by Word

• तेन: by that, therefore
• तेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्, तृतीया (instrumental singular)

• कर्मविपाकेन: by the fruition of karma
• कर्मविपाकेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक) + विपाक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (कर्मणः विपाकः); पुंलिङ्ग; एकवचनम्, तृतीया (instrumental singular)

• प्रेतयोनिम्: the state/womb of a preta (ghost)
• प्रेतयोनिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रेत (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (प्रेतस्य योनि:); स्त्रीलिङ्ग; एकवचनम्, द्वितीया (accusative singular)

• समाश्रितः: having taken refuge in/entered
• समाश्रितः: Kriyā (Predicate complement)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + श्रि (धातु) + आश्रित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; एकवचनम्, प्रथमा; विधेय-विशेषणम् (having resorted to)

• विदैवत: Vidaivata (name)
• विदैवत: Karta (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: विदैवत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्, प्रथमा; नामरूपेण (proper name)

• इति: thus
• इति: Quotation marker
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• ख्यातः: known/called
• ख्यातः: Kriyā (Predicate complement)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु) + ख्यात (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; एकवचनम्, प्रथमा; विधेय-विशेषणम् (is known)

• द्वितीयः: second
• द्वितीयः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्, प्रथमा; 'अयम्' इत्यस्य विशेषणम्

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; एकवचनम्, प्रथमा

• सुपापकृत्: a great sinner, doer of great sin
• सुपापकृत्: Karta (Subject qualifier)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + पाप (प्रातिपदिक) + कृत् (कृ-धातुजन्य)
• Form: तत्पुरुष-समासः (सुपापं करोति इति); पुंलिङ्ग; एकवचनम्, प्रथमा; 'अयम्' इत्यस्य विशेषण/उपपद-समासान्त-प्रातिपदिक

Speaker

Māṃsāda (preta)

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: A subtle, non-horrific depiction of preta-yoni: the second figure shown with a faint, translucent form or shadow-double, while the confessor explains his name ‘Vidaivata’ and karmic ripening before the king.

Characters & Entities

• Vidaivata
• Preta-yoni

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Neglect of sacred duty ripens into painful states of existence; karma matures into fitting consequences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse; it emphasizes karmic causality within the broader holy-place discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly reinforces devatā-arcana as a regular duty; the verse itself states consequence rather than procedure.