Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 55

Devanagari script

पंचभूतमयी देवी पंचधा या व्यवस्थिता । अर्घ्यमेनं मया दत्तं सा गृह्णातु सुरे श्वरी

Transliteration

paṃcabhūtamayī devī paṃcadhā yā vyavasthitā | arghyamenaṃ mayā dattaṃ sā gṛhṇātu sure śvarī

Translation

اے دیوی! جو پانچ بھوتوں سے مرکب ہے اور پانچ صورتوں میں قائم ہے، اے سُریشوری! میرے پیش کردہ اس ارغیہ کو قبول فرما۔

Word by Word

• पञ्चभूतमयी: consisting of the five elements
• पञ्चभूतमयी: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च-भूत-मयी (प्रातिपदिक; पञ्च + भूत + मयी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी इति विशेषण (पञ्चभूतैः मयी)

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पञ्चधा: in fivefold manner
• पञ्चधा: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पञ्चधा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (in five ways)

• या: who
• या: Anvaya/Sambandha (Relative pronoun)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• व्यवस्थिता: is established/arranged
• व्यवस्थिता: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वि-अव-√स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी इति विशेषण

• अर्घ्यम्: arghya offering
• अर्घ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एनम्: this
• एनम्: Visheshana (Determiner)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अर्घ्यम् इत्यस्य अन्वयः (enam = this)

• मया: by me
• मया: Karta (Agent in passive sense)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन; कर्तृकरणभावे (by me)

• दत्तम्: given/offered
• दत्तम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: √दा (धातु) → दत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्घ्यम् इति विशेषण

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गृह्णातु: may (she) accept
• गृह्णातु: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: √ग्रह् (धातु)
• Form: लोट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सुरेश्वरी: queen/lady of the gods
• सुरेश्वरी: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: सुर-ईश्वरी (प्रातिपदिक; सुर + ईश्वरी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सुराणाम् ईश्वरी)

Speaker

Lakṣmī (contextual; mantra-like address within the rite)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Close-up ritual moment: the devotee lifts an arghya vessel toward Devī; five elemental motifs shimmer around her form as if responding; incense and lamp-light frame the offering.

Characters & Entities

• Devī
• Sureśvarī
• Pañcabhūta (five elements)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Goddess is immanent in the elemental cosmos; honoring her through arghya is honoring the sacred structure of reality itself.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader passage belongs to a tīrtha-focused section (Tīrthamāhātmya), implying worship performed at a sanctified water-location, though no single named tīrtha appears in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A spoken arghya-invocation requesting the Goddess (Sureśvarī) to accept the offered arghya.