Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 178›Shloka 35
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

Devanagari script

एका गौरी प्रकर्तव्या पंचपिंडा यथोदिता । प्रहरेप्रहरे प्राप्ते तासु पूजां समाचरेत् । यैर्मंत्रैस्तान्निबोध त्वमेकैकस्याः पृथक्पृथक्

Transliteration

ekā gaurī prakartavyā paṃcapiṃḍā yathoditā | prahareprahare prāpte tāsu pūjāṃ samācaret | yairmaṃtraistānnibodha tvamekaikasyāḥ pṛthakpṛthak

Translation

ایک گوری کی مورت پانچ مٹی کے پیندوں سے، جیسا کہ شاستر میں کہا گیا ہے، بنائی جائے۔ ہر پہر کے آنے پر ان کی پوجا کی جائے۔ اب ہر ایک کے لیے جدا جدا وہ منتر سمجھ لو جن سے ان کی تعظیم کی جاتی ہے۔

Word by Word
एकाone
एका:
Visheshana (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); गौरी इति विशेषणम्
गौरीGaurī (image)
गौरी:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
प्रकर्तव्याshould be made
प्रकर्तव्या:
Vidhi (Obligation predicate)
TypeAdjective
Rootप्र-√कृ (धातु) → कर्तव्य (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); विधेय-विशेषणम्; कर्तव्य-प्रत्यय (gerundive: to be made)
पञ्चपिण्डा(having) five lumps (of clay)
पञ्चपिण्डा:
Visheshana (Qualifier of subject)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + पिण्ड (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); पञ्च पिण्डाः यस्याः सा इति द्विगु-समास (five-lumped)
यथाas
यथा:
Prakara (Manner)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as/according to)
उदिताas stated
उदिता:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवद् (धातु) → उदित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); भूतकृदन्त; (विधिः) ‘as stated’
प्रहरेin a watch (of the day)
प्रहरे:
Adhikarana (Time)
TypeNoun
Rootप्रहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)
प्रहरेin each watch
प्रहरे:
Adhikarana (Time)
TypeNoun
Rootप्रहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular); पुनरुक्ति (repetition)
प्राप्तेwhen it has come
प्राप्ते:
Adhikarana (Locative absolute)
TypeAdjective
Rootप्राप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular); सति-सप्तमी (locative absolute)
तासुin/among those (Gaurīs)
तासु:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन (Plural); सर्वनाम
पूजाम्worship
पूजाम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)
समाचरेत्should perform
समाचरेत्:
Kriya (Injunction)
TypeVerb
Rootसम्-आ-चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
यैःby which
यैः:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन (Plural); सम्बन्ध/सापेक्ष (relative pronoun)
मन्त्रैःwith mantras
मन्त्रैः:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन (Plural)
तान्those (mantras)
तान्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन (Plural); सर्वनाम
निबोधunderstand/learn
निबोध:
Kriya (Command)
TypeVerb
Rootनि-बुध् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Addressee as subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुषार्थे (2nd person pronoun), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
एकैकस्याःof each (Gaurī)
एकैकस्याः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular); ‘each one’s’ (reduplicated)
पृथक्separately
पृथक्:
Prakara (Manner)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formप्रकार/विभागवाचक-अव्यय (separately)
पृथक्each separately
पृथक्:
Prakara (Manner)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formपुनरुक्त-अव्यय (repetition for emphasis)
Speaker

Skanda (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A four-watch night vigil: the devotee returns repeatedly to the altar, offering flowers and lamps to clay Gaurīs; each watch has a slightly different offering and mantra posture.

Characters & Entities
G
Gaurī

FAQs

Devotion is structured through time and mantra—regular worship at each prahara disciplines the heart and steadies remembrance.

The instruction sits within a Tīrthamāhātmya (pilgrimage) setting; this verse focuses on vrata-procedure rather than naming the tīrtha.

Make a Gaurī form using five clay lumps and worship in each prahara, using distinct mantras for each form.

←Previous Verse
Next Verse→