Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

न चापत्यं मया लब्धं तथापि परमेश्वर । तादृशेऽपि च सौभाग्ये तारुण्ये तादृशे स्थिते

Transliteration

na cāpatyaṃ mayā labdhaṃ tathāpi parameśvara | tādṛśe'pi ca saubhāgye tāruṇye tādṛśe sthite

Translation

پھر بھی، اے پروردگارِ برتر، مجھے اولاد نصیب نہ ہوئی؛ حالانکہ میں ایسی ہی سعادت سے آراستہ ہوں اور اسی جوانی کے عروج میں قائم ہوں۔

Word by Word

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध (negation particle)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (conjunction)

• अपत्यम्: offspring, child
• अपत्यम्: Karta/Predicate-noun (Subject complement/कर्तृ-विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: अपत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मया: by me
• मया: Kartr-karana (Agent/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• लब्धम्: obtained
• लब्धम्: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु) + लब्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृत् (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थक

• तथा: thus
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकार/तुल्यत्व (thus/so)

• अपि: even, nevertheless
• अपि: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, अप्यर्थ (even/also)

• परमेश्वर: O Supreme Lord
• परमेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (परमः ईश्वरः)

• तादृशे: in such
• तादृशे: Adhikarana (Location/Context/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विशेषण (qualifying सौभाग्ये)

• अपि: even
• अपि: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, अप्यर्थ (even/also)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय

• सौभाग्ये: in good fortune
• सौभाग्ये: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सौभाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• तारुण्ये: in youth
• तारुण्ये: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तारुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• तादृशे: in such
• तादृशे: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying तारुण्ये/स्थिते)

• स्थिते: when (it) is present/standing
• स्थिते: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृत् (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute sense: 'when/while ... is present')

Speaker

A royal petitioner (Ānarta queen/princess addressing Parameśvara/Śiva)

Skanda Dialogue

Listener: Parameśvara

Visual Art Cues

Scene: Lakṣmī, still radiant, reveals a hidden sorrow—hands lowered, eyes moist—confessing to the Supreme Lord that despite fortune and youth she lacks a child.

Characters & Entities

• Parameśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly prosperity and youth are incomplete without divine grace; one should turn to Parameśvara with humility for life’s deeper fulfillments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is part of the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya flow; the specific tīrtha is developed in the surrounding narrative of Adhyāya 178.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it frames a petition that leads into later vrata/service instructions.