Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

ऋषय ऊचुः । गौरी चतुर्भुजा प्रोक्ता दृश्यते परमेश्वरी । पञ्चपिंडा कथं जाता ह्येतं नः संशयं वद

ṛṣaya ūcuḥ | gaurī caturbhujā proktā dṛśyate parameśvarī | pañcapiṃḍā kathaṃ jātā hyetaṃ naḥ saṃśayaṃ vada

رشیوں نے کہا: دیوی گوری، پرمیشوری، چار بازوؤں والی کہی جاتی ہے اور ویسی ہی دیکھی جاتی ہے۔ پھر ‘پنچ پِنڈا’ نامی روپ کیسے پیدا ہوا؟ ہمارا یہ شک دور کر کے بتائیے۔

ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
गौरीGaurī
गौरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चतुर्भुजाfour-armed
चतुर्भुजा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् + भुज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘having four arms’ (गौर्याः विशेषणम्)
प्रोक्ताis described
प्रोक्ता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (क्त-प्रत्यय)
Formक्त (भूतकर्मणि), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is said/has been described’
दृश्यतेis seen; appears
दृश्यते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगे ‘is seen/appears’
परमेश्वरीthe Supreme Goddess
परमेश्वरी:
Karta (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootपरम + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘the Supreme Goddess’
पञ्चपिण्डा(as) five lumps (pañcapiṇḍā)
पञ्चपिण्डा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपञ्च + पिण्ड (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास ‘(the) five lumps/balls’ (as a named form)
कथम्how
कथम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रश्नार्थक-प्रकार)
जाताarose; was born
जाता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जात (क्त-प्रत्यय)
Formक्त (भूतकाले), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘was born/arose’
हिindeed; please
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात; कारण/निश्चय/अनुनय)
एतम्this
एतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘this’ (संशयम् विशेषयति)
नःour; of us
नः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध) बहुवचन-एकादेश (enclitic); ‘of us/our’
संशयम्doubt
संशयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
वदtell
वद:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Ṛṣis (Sages)

Tirtha: Pañcapiṇḍā (Gaurī form/title)

Type: temple

Listener: Ṛṣayaḥ (sages)

Scene: A circle of ṛṣis questions the narrator before a shrine where Gaurī is seen in her four-armed form; beside it, an enigmatic emblematic representation of ‘Pañcapiṇḍā’ (five sacred lumps/stones) is shown, prompting wonder.

Ṛṣis
G
Gaurī (Parameśvarī)
P
Pañcapiṇḍā/Pañcapiṇḍikā

FAQs

Purāṇic teaching invites inquiry: understanding the deity’s forms deepens faith and right worship.

The question pertains to the localized shrine-form ‘Pañcapiṇḍā/Pañcapiṇḍikā’ within this Nāgara-khaṇḍa tīrtha narrative.

None; it initiates the explanatory legend about the deity’s form.