Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

यस्मिन्दृष्टे तु लोकानां पापं याति दिनोद्भवम् । नते षाण्मासिकं चैव पूजिते वर्षसंभवम् । ऋषय ऊचुः । पिप्पलादेन यल्लिंगं स्थापितं सूतनन्दन । कंसारेश्वरमित्युक्तं कस्मात्तच्च ब्रवीहि नः

yasmindṛṣṭe tu lokānāṃ pāpaṃ yāti dinodbhavam | nate ṣāṇmāsikaṃ caiva pūjite varṣasaṃbhavam | ṛṣaya ūcuḥ | pippalādena yalliṃgaṃ sthāpitaṃ sūtanandana | kaṃsāreśvaramityuktaṃ kasmāttacca bravīhi naḥ

جس کے دیدار سے لوگوں کے روز بروز پیدا ہونے والے گناہ مٹ جاتے ہیں؛ جس کو سجدۂ تعظیم کرنے سے چھ ماہ کے جمع شدہ گناہ دور ہو جاتے ہیں؛ اور جس کی پوجا سے پورے سال کے پیدا شدہ گناہ بھی زائل ہو جاتے ہیں۔ رشیوں نے کہا: اے سوت کے فرزند! پِپّلاَد کے قائم کردہ جس لِنگ کو ‘کَنساریشور’ کہا جاتا ہے، وہ اس نام سے کیوں موسوم ہوا؟ ہمیں بتائیے۔

yasminin which (when/where)
yasmin:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सम्बन्धक (relative) अधिकरणे
dṛṣṭewhen (it is) seen
dṛṣṭe:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Root√dṛś (धातु)
Formक्त (PPP) / लोकेटिव-अब्सोल्यूट; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
tubut; indeed
tu:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/अन्वय particle)
lokānāmof people
lokānām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सम्बन्ध (of people)
pāpamsin
pāpam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpāpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता (yāti-क्रियायाः)
yātigoes away; departs
yāti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
dina-udbhavamarisen in a day; day-born
dina-udbhavam:
Karma (Extent/कर्म)
TypeAdjective
Rootdina (प्रातिपदिक) + udbhava (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् pāpam प्रति (acc. of extent/result)
natewhen bowed to
nate:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Root√nam (धातु)
Formक्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
ṣāṇmāsikam(sin) of six months
ṣāṇmāsikam:
Karma (Extent/कर्म)
TypeAdjective
Rootṣaṇ-māsa (प्रातिपदिक) + -ika (तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् pāpam (understood) प्रति
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय conjunction)
evaindeed; just
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण particle)
pūjitewhen worshipped
pūjite:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Root√pūj (धातु)
Formक्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
varṣa-saṃbhavam(sin) produced in a year
varṣa-saṃbhavam:
Karma (Extent/कर्म)
TypeAdjective
Rootvarṣa (प्रातिपदिक) + saṃbhava (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् pāpam (understood) प्रति
ṛṣayaḥthe sages
ṛṣayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
pippalādenaby Pippalāda
pippalādena:
Karana (Agent/करण)
TypeNoun
Rootpippalāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देश
yatwhich
yat:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative) liṅgam प्रति
liṅgamliṅga
liṅgam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootliṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
sthāpitaminstalled
sthāpitam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√sthā (धातु) (णिच् causative)
Formक्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; liṅgam-विशेषण
sūta-nandanaO son of Sūta
sūta-nandana:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक) + nandana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन
kaṃsāra-īśvaramKaṃsāreśvara
kaṃsāra-īśvaram:
Karma (Apposition/कर्म)
TypeNoun
Rootkaṃsāri (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नामपद (as called)
itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण-समाप्ति marker)
uktamcalled; said
uktam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√vac (धातु)
Formक्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; liṅgam/नाम-विशेषण
kasmātfrom what (reason); why
kasmāt:
Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतु (ablative of cause)
tatthat
tat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (bravīhi)
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
bravīhitell
bravīhi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
naḥto us
naḥ:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक सर्वनाम)
Formचतुर्थी (4th/चतुर्थी) बहुवचन (enclitic); सम्प्रदान

Sūta (first half as narration); Ṛṣis/Sages (question portion explicitly)

Tirtha: Kaṃsāreśvara

Type: temple

Listener: Ṛṣis

Scene: Foreground: devotees at a liṅga—some only looking, some prostrating, some performing pūjā with flowers and water; background: sages questioning Sūta about the name Kaṃsāreśvara; a subtle time-wheel motif indicating day/half-year/year sins dissolving.

K
Kaṃsāreśvara (liṅga)
P
Pippalāda
S
Sūta
Ṛṣis (sages)

FAQs

Approaching a sacred liṅga through sight, reverent bowing, and worship is presented as a graded path of purification and renewal of dharma.

Kaṃsāreśvara-liṅga within the Śrīhāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya of Nāgara Khaṇḍa.

Darśana (seeing), namaskāra (bowing), and pūjā (worship) are explicitly praised with stated purificatory results.