Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा स्यात्सलिलं पुनः । प्रवाहे मम विप्रेन्द्र प्रयाति रुधिरं क्षयम्

Transliteration

tasmātkuru prasādaṃ me yathā syātsalilaṃ punaḥ | pravāhe mama viprendra prayāti rudhiraṃ kṣayam

Translation

پس اے وِپرَیندر! مجھ پر کرپا کیجیے تاکہ پھر سے پانی لوٹ آئے؛ اور میرے بہاؤ میں جو خون ہے وہ زائل ہو کر ختم ہو جائے۔

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Apadana/Hetu (Source/Cause)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; 'therefore/from that'

• कुरु: do/make
• कुरु: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• प्रसादम्: grace/favor
• प्रसादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी एकवचन (enclitic); अत्र चतुर्थी—'to me'

• यथा: so that
• यथा: Clause linker
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (सम्बन्ध/उपमान/प्रकारार्थ; अत्र परिणाम-उद्देश्ये 'so that')

• स्यात्: may become
• स्यात्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन

• सलिलम्: water
• सलिलम्: Karta (Subject of syāt)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-vishesana (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण)

• प्रवाहे: in the stream
• प्रवाहे: Adhikarana (Location)
• Type: Noun
• Root: प्रवाह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• विप्रेन्द्र: O chief of brāhmaṇas
• विप्रेन्द्र: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: विप्रेन्द्र (प्रातिपदिक: विप्र + इन्द्र)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; तत्पुरुष-समासः—'विप्राणाम् इन्द्रः'

• प्रयाति: goes/attains
• प्रयाति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• रुधिरम्: blood
• रुधिरम्: Karta (Subject of prayāti)
• Type: Noun
• Root: रुधिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• क्षयम्: destruction/cessation
• क्षयम्: Karma (Object/goal)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Speaker

Sarasvatī (implied, speaking to Vasiṣṭha)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sarasvatī (restoration sought)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: dvijottamas; within quote, listener is Vasiṣṭha (viprendra)

Visual Art Cues

Scene: Sarasvatī, imploring Vasiṣṭha, asks that her stream’s blood be exhausted and that pure water return; the moment is charged with hope and sanctifying grace.

Characters & Entities

• Sarasvatī
• Vasiṣṭha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Atonement and restoration begin with śaraṇāgati (seeking refuge) and prasāda; divine and sage-grace reestablish purity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Sarasvatī tīrtha/stream under discussion is glorified through its promised return to sanctifying waters.

What ritualistic prescription is mentioned?

The request implies a remedial act (anugraha) by the sage; the specific method (mantra) appears in later verses.