ततश्चैव जलाहारस्तावन्मात्रं व्यवस्थितः । कालं स वायुभक्षश्च ततश्चैवायुतं समाः सूत उवाच । अथ दृष्ट्वा तपःशक्तिं तस्य तां त्रिदशाधिपः । पातायष्यति मां नूनमेष स्थानान्नृपोत्तमः
tataścaiva jalāhārastāvanmātraṃ vyavasthitaḥ | kālaṃ sa vāyubhakṣaśca tataścaivāyutaṃ samāḥ sūta uvāca | atha dṛṣṭvā tapaḥśaktiṃ tasya tāṃ tridaśādhipaḥ | pātāyaṣyati māṃ nūnameṣa sthānānnṛpottamaḥ
پھر وہ اتنے ہی عرصے تک صرف پانی پر قائم رہا؛ اس کے بعد وہ ہوا کو غذا بنا کر دس ہزار برس تک تپسیا میں لگا رہا۔ سوتا نے کہا: اس کی ریاضت کی عظیم طاقت دیکھ کر دیوتاؤں کے سردار نے سوچا، “یہ برتر راجا یقیناً مجھے میرے منصب سے گرا دے گا۔”
Sūta
Type: kshetra
Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied Purāṇic frame)
Scene: A lone ascetic-king in severe penance: first with a water-pot, later motionless in wind-sustenance; the sky darkens with tapas-heat while Indra watches anxiously from a cloud-throne.
Tapas is portrayed as a force that can rival even divine authority, urging humility and spiritual seriousness.
No single tīrtha is named in this verse; it is part of the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya narrative sequence.
Extreme austerities are listed: jalāhāra (water-only) and vāyubhakṣa (air-only) for vast periods.