Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

किं पुनर्नंदिनी यैषा सर्वकामप्रदायिनी । अपरं शृणु राजेंद्र स्मृतिवाक्यमनुत्तमम्

Transliteration

kiṃ punarnaṃdinī yaiṣā sarvakāmapradāyinī | aparaṃ śṛṇu rājeṃdra smṛtivākyamanuttamam

Translation

پھر اس نندنی کا تو کیا کہنا، جو ہر مراد عطا کرنے والی ہے! اے شاہان کے سردار، اب سمرتی کا وہ بے مثال فرمان سنو۔

Word by Word

• किम्: what?
• किम्: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (प्रश्नार्थक/Interrogative particle)

• पुनः: again; moreover
• पुनः: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (पुनरुक्ति/Emphasis adverb)

• नन्दिनी: Nandinī (cow/name)
• नन्दिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्दिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• या: who/which
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• एषा: this (she)
• एषा: Apposition (विशेष्य-सामानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; निर्देशक (demonstrative)

• सर्वकामप्रदायिनी: giver of all desires
• सर्वकामप्रदायिनी: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + काम + प्रदायिनी (प्रातिपदिक; √दा (धातु) + णिनि-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘नन्दिनी’)

• अपरम्: something further; another (thing)
• अपरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘अपरम् (वचनम्)’ इत्यर्थे

• शृणु: hear; listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• स्मृतिवाक्यम्: a statement of Smṛti (law-text)
• स्मृतिवाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्मृति + वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अनुत्तमम्: unsurpassed; excellent
• अनुत्तमम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘स्मृतिवाक्यम्’)

Speaker

Vasiṣṭha

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nandinī

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Rājendra (a king)

Visual Art Cues

Scene: A sage addresses a king, pointing toward a luminous sacred water-source named Nandinī, described as wish-fulfilling; the moment is didactic, with the aura of Smṛti authority.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Viśvāmitra
• Nandinī
• Smṛti (dharma tradition)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is upheld through scripture-backed authority; extraordinary sacred gifts warrant even stronger protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears in this shloka; it continues a dharma-focused episode within Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual instruction; it appeals to Smṛti as normative guidance for righteous conduct.