Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे पुष्पः प्रहृष्टेनान्तरात्मना । चंडशर्मगृहं गत्वा दिष्ट्यादिष्ट्येति चाब्रवीत्

Transliteration

sūta uvāca | etasminnaṃtare puṣpaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā | caṃḍaśarmagṛhaṃ gatvā diṣṭyādiṣṭyeti cābravīt

Translation

سوت نے کہا: اسی اثنا میں پُشپ اپنے باطن کی مسرت سے سرشار ہو کر چنڈشرما کے گھر گیا اور پکار اٹھا: “دھنیہ بھاگ! دھنیہ بھاگ!”

Word by Word

• सूतः: Sūta (the narrator)
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• अन्तरे: interval/time
• अन्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• पुष्पः: Puṣpa (proper name)
• पुष्पः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• प्रहृष्टेन: with delighted
• प्रहृष्टेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: प्रहृष्ट (कृदन्त; प्र+हृष् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; विशेषणम् (अन्तरात्मना इत्यस्य)

• अन्तरात्मना: with inner self/heart
• अन्तरात्मना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अन्तरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समासः—अन्तर + आत्मन् (षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः)

• चण्डशर्मगृहम्: the house of Caṇḍaśarman
• चण्डशर्मगृहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चण्डशर्मन् + गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—चण्डशर्मणः गृहं (षष्ठी-तत्पुरुष)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• दिष्ट्या: by good fortune!
• दिष्ट्या: Sambodhana/Exclamation (उद्गार)
• Type: Indeclinable
• Root: दिष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (interjection/particle)

• दिष्ट्या: by good fortune! (again)
• दिष्ट्या: Sambodhana/Exclamation (उद्गार)
• Type: Indeclinable
• Root: दिष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (interjection/particle), पुनरुक्ति

• इति: thus
• इति: Vacana-paryavasana (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-चिह्न (quotative)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अब्रवीत्: spoke
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Sūta

Visual Art Cues

Scene: Puṣpa, radiant with inner joy, arrives at Caṇḍaśarman’s house and utters an auspicious exclamation, as family members gather in anticipation.

Characters & Entities

• Sūta
• Puṣpa
• Caṇḍaśarman

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Joy in dharma is shared—spiritual good fortune naturally seeks to be communicated to others.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The larger unit remains the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, though this verse itself is a narrative transition.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it introduces the next dialogue.