Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे जग्मुः स्वंस्वं निवेशनम् । चंडशर्मा स चोद्विग्नः पुष्पपार्श्वं तदा गतः

atha te brāhmaṇāḥ sarve jagmuḥ svaṃsvaṃ niveśanam | caṃḍaśarmā sa codvignaḥ puṣpapārśvaṃ tadā gataḥ

پھر وہ سب برہمن اپنے اپنے گھروں کو لوٹ گئے؛ اور چندشرما دل میں بے چین ہو کر اسی وقت پُشپ کے پاس جا پہنچا۔

अथthen
अथ:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तरार्थक: ‘then’)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘they’
ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject qualifier/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifies ब्राह्मणाः)
जग्मुःwent
जग्मुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
स्वम्own
स्वम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (with next: ‘one’s own’)
स्वम्(each) own
स्वम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पुनरुक्ति (distributive: ‘each his own’)
निवेशनम्dwelling/house
निवेशनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिवेशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चण्डशर्माCaṇḍaśarmā
चण्डशर्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचण्ड + शर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (proper name): ‘Caṇḍa-śarmā’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
उद्विग्नःagitated/anxious
उद्विग्नः:
Karta (Predicate of subject/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्विग्न (कृदन्त; उद् + √विज्/√विज् ‘to tremble/be agitated’)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
पुष्पपार्श्वम्to Puṣpa’s side/near Puṣpa
पुष्पपार्श्वम्:
Karma (Goal as object with गम्/कर्म)
TypeNoun
Rootपुष्प + पार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: पुष्पस्य पार्श्वम् (‘near Puṣpa’)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Temporal locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक: ‘then/at that time’)
गतःwent
गतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगत (कृदन्त; √गम्)
Formभूतकृदन्त (क्त) used predicatively, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘gone’ (finite sense)

Narrator (contextual; speaker not explicit in this verse)

Scene: Brāhmaṇas depart in small groups to their homes; dusk light; Caṇḍaśarmā, visibly distressed, hurries toward Puṣpa’s dwelling, glancing back fearfully.

C
Caṇḍaśarmā
P
Puṣpa

FAQs

When social-ritual consequences arise, one seeks counsel and remedy rather than persisting in despair.

The immediate verse is narrative and does not specify a named tīrtha, though it remains within the Tīrthamāhātmya setting.

None directly; it sets up the approach to Puṣpa for guidance and resolution.