Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

सूत उवाच । अथ ते नागराः सर्वे दृष्ट्वा तद्वित्तभाजनम् । न केनापि ग्रहीतव्यं सर्वान्कामान्निरस्य च

sūta uvāca | atha te nāgarāḥ sarve dṛṣṭvā tadvittabhājanam | na kenāpi grahītavyaṃ sarvānkāmānnirasya ca

سوتا نے کہا: پھر وہ سب ناگر اس دولت کے برتن کو دیکھ کر یہ عہد کرنے لگے کہ “اسے کوئی نہ لے”، اور اپنی تمام ذاتی خواہشات کو ترک کر کے انہوں نے اپنے آپ کو قابو میں رکھا۔

सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
नागराःtownsmen/citizens
नागराः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootनागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (Gerund/Absolutive), ‘having seen’
तत्-वित्त-भाजनम्that vessel/container of wealth
तत्-वित्त-भाजनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + वित्त (प्रातिपदिक) + भाजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य वित्तस्य भाजनम्)
not
:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
केनby anyone
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘by whom/anyone’
अपिeven/at all
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षासूचक (even/also)
ग्रहितव्यम्should be taken/accepted
ग्रहितव्यम्:
Vidhi (Obligation)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Gerundive/Obligative), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘should be taken’
सर्वान्all
सर्वान्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषण
कामान्desires
कामान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन
निरस्यhaving rejected
निरस्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootनिर् + अस् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्यय-भाव (Gerund), ‘having cast away/rejected’
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

Sūta

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (standard frame)

Scene: A group of Nāgara elders and dvija leaders stand near a visible ‘receptacle of wealth’ (vitta-bhājana), hands raised in restraint, collectively deciding not to touch it; the atmosphere is solemn and ethical.

S
Sūta
N
Nāgaras (community)

FAQs

Collective dharma is upheld by renouncing greed; sacred wealth connected to rites should not be seized for private desire.

The narrative remains within the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya stream of Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

An ethical injunction: no one should appropriate the wealth; desires should be set aside in a sacred/ritual context.