Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

वैदिशे नगरे चास्ति मणिभद्रो महाधनी । कुब्जांगः क्षत्रियो देव जरावलिसमन्वितः

Transliteration

vaidiśe nagare cāsti maṇibhadro mahādhanī | kubjāṃgaḥ kṣatriyo deva jarāvalisamanvitaḥ

Translation

وِدِشا کے شہر میں مَنی بھدر نام کا ایک نہایت دولت مند شخص ہے؛ اے دیو! وہ کشتری ہے، جسم سے کبڑا ہے اور بڑھاپے کی لکیروں سے نشان زدہ ہے۔

Word by Word

• वैदिशे: in Vidiśā (Vaidiśa)
• वैदिशे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वैदिश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; स्थानविशेषण

• नगरे: in the city
• नगरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नगर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• अस्ति: there is
• अस्ति: Kriya (Existence/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मणिभद्रः: Maṇibhadra (name)
• मणिभद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मणिभद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महाधनी: very wealthy
• महाधनी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + धनी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् धनी)

• कुब्जाङ्गः: having a hunchbacked body
• कुब्जाङ्गः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुब्ज (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (कुब्जानि अङ्गानि यस्य)

• क्षत्रियः: a kṣatriya
• क्षत्रियः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• देव: O lord
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• जरावलिसमन्वितः: endowed with wrinkles/marks of old age
• जरावलिसमन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जरा (प्रातिपदिक) + आवलि (प्रातिपदिक) + समन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ (जरावलिभिः/जरावलिसहितः समन्वितः = endowed with lines of old age)

Speaker

Puṣpa (continuing his explanation of the boon’s purpose)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vidiśā (as narrative locale)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A prosperous city scene of Vidiśā: mansions, markets, and banners; Maṇibhadra, a richly dressed but hunchbacked kṣatriya, stands amid attendants, his wealth contrasted with his bodily curvature and signs of age.

Characters & Entities

• Puṣpa
• Vidiśā (Vaidiśa nagara)
• Maṇibhadra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly power (wealth, status) is portrayed alongside bodily decline, underscoring impermanence and the need for dharmic orientation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vidiśā is referenced as a geographic setting; the tīrtha being praised is not explicitly named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces a character and location relevant to the forthcoming request.