Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

कालीकरालिकाद्याश्च सप्तजिह्वाश्च याः स्मृताः । तासामाह्वानकं कृत्वा ततो दीप्ते हविर्भुजि

Transliteration

kālīkarālikādyāśca saptajihvāśca yāḥ smṛtāḥ | tāsāmāhvānakaṃ kṛtvā tato dīpte havirbhuji

Translation

اور آگ کی وہ سات زبانیں جو اسمِ یاد میں مذکور ہیں—کالی اور کرالِکا وغیرہ—ان کا آہوان کر کے، پھر جب ہویربھُک اگنی بھڑک اٹھی…

Word by Word

• कालीकरालिकाद्याः: Kālī, Karālikā and others
• कालीकरालिकाद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काली (प्रातिपदिक) + करालिका (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: समाहार/समुच्चयार्थे तत्पुरुष (काली-करालिका-आदयः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• सप्तजिह्वाः: the seven-tongued (flames)
• सप्तजिह्वाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सप्त (प्रातिपदिक) + जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि (सप्त जिह्वाः यस्याः/येषाम्); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• याः: which
• याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• स्मृताः: are mentioned/remembered
• स्मृताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘are said/remembered’

• तासाम्: of those
• तासाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन; सर्वनाम

• आह्वानकम्: invocation (rite)
• आह्वानकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आह्वानक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequence marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमार्थक-अव्यय

• दीप्ते: in the blazing (fire)
• दीप्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: दीप्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; विशेषण

• हविर्भुजि: in the oblation-eater (fire)
• हविर्भुजि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक) + भुज् (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (हविः भुङ्क्ते इति); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन

Speaker

Narrator (speaker not explicit in the snippet)

Visual Art Cues

Scene: The fire is depicted with seven distinct flame-tongues, each with a slightly different hue and shape; the practitioner chants invocations, and the flames respond as if ‘listening’.

Characters & Entities

• Agni (Havirbhuj)
• Sapta-jihvā of Agni
• Kālī
• Karālikā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacrifice is depicted as precise and cosmic: even Agni’s ‘tongues’ are invoked, emphasizing ordered ritual power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha context is broader in the chapter; this particular verse focuses on ritual invocation rather than naming the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

Invocation (āhvāna) of Agni’s seven tongues (sapta-jihvā) before continuing offerings.