Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

पात्राणामथ सर्वेषां स्रुवादीनां यथाक्रमम् । ततः प्रकल्पयामास हविःस्थाने निजां तनुम्

Transliteration

pātrāṇāmatha sarveṣāṃ sruvādīnāṃ yathākramam | tataḥ prakalpayāmāsa haviḥsthāne nijāṃ tanum

Translation

پھر اس نے سُرو (چمچ) وغیرہ سمیت تمام برتنوں کو ترتیب وار رکھا؛ اس کے بعد ہَوِس کی آہوتی کے مقام پر خود کو باقاعدہ طور پر قائم کیا۔

Word by Word

• पात्राणाम्: of the vessels
• पात्राणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• अथ: then
• अथ: Kriya-visheshana (Discourse adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय, अनन्तरार्थक/प्रारम्भक (then/now)

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सार्वनामिक-विशेषण

• स्रुवादीनाम्: of ladles and the like
• स्रुवादीनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्रुव (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; स्रुव-आदि (ladle etc.)-समूहवाचक

• यथाक्रमम्: in proper sequence
• यथाक्रमम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (in due order)

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रमार्थक

• प्रकल्पयामास: he arranged; he set up
• प्रकल्पयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √कॢप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• हविःस्थाने: in the oblation-place
• हविःस्थाने: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (place of oblation)

• निजाम्: his own
• निजाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तनुम्: body; person
• तनुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A neat semicircle of vessels and ladles is arranged around the altar; the ritualist sits or stands at the havis-sthāna, poised to begin offerings.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is practiced through order and attentiveness—right arrangement reflects right intention.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This is a procedural verse within a tīrtha-māhātmya chapter; the location is not specified in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

Arrange all ritual vessels and ladles in sequence and take one’s position at the designated oblation-place (haviḥsthāna).