Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

एतत्पवित्रमायुष्यं धन्यं स्व स्त्ययनं महत् । यच्छ्रुत्वा सर्वदुःखेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

etatpavitramāyuṣyaṃ dhanyaṃ sva styayanaṃ mahat | yacchrutvā sarvaduḥkhebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ

یہ کلام پاکیزگی بخشنے والا، عمر بڑھانے والا، مبارک اور اپنی بھلائی کے لیے عظیم برکت ہے؛ اسے سن کر سب دکھوں سے نجات ملتی ہے—اس میں کوئی شک نہیں۔

एतत्this
एतत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of स्त्ययनम्/महत् etc. as predicate set)
पवित्रम्purifying/sacred
पवित्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
आयुष्यम्life-giving/healthful
आयुष्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआयुष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (‘life-promoting’)
धन्यम्blessed/fortunate
धन्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (‘auspicious’)
स्वone’s own
स्व:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक/सर्वनाम-विशेषण)
Formअव्ययवत् विशेषण (indeclinable-like adjective) / सर्वनाम-विशेषण; here used as qualifier ‘one’s own’
स्त्ययनम्hymn/praise (styayana)
स्त्ययनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्ययन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (पाठे ‘स्त्ययनम्’ = ‘स्तवनम्/स्तुतिः’ इत्यर्थे, hymn/praise)
महत्great
महत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (‘great’)
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (relative), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; object of श्रुत्वा
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having heard’
सर्वदुःखेभ्यःfrom all sorrows
सर्वदुःखेभ्यः:
Apādāna (Ablation/अपादान)
TypeNoun
Rootसर्व + दुःख (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय ‘सर्वाणि दुःखानि’; नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), बहुवचन
मुच्यतेis freed
मुच्यते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि/मध्यवाची प्रयोग (is released)
not
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध
अत्रhere/in this matter
अत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Sūta (deduced)

Tirtha: Citreśvarīpīṭha-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Naimiṣāraṇya sages (frame; not explicit here)

Scene: A circle of pilgrims and householders seated in a temple mandapa listening to a paurāṇika reciter; lamps glow, the listener’s faces soften as burdens lift; a subtle aura around the recitation scroll symbolizes purification and longevity.

FAQs

Hearing sacred māhātmya is portrayed as a holistic remedy—purifying the mind and karma, and establishing auspicious well-being.

It concludes the glorification of the Citreśvarīpīṭha-kṣetra narrative within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya setting.

Śravaṇa (devout listening) of the māhātmya is the stated practice.