Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

एवं सिद्धित्रयं प्रोक्तं ब्राह्मणानां हितावहम् । सात्त्विकं ब्राह्मणश्रेष्ठाः शंसितं त्रिदशैरपि

Transliteration

evaṃ siddhitrayaṃ proktaṃ brāhmaṇānāṃ hitāvaham | sāttvikaṃ brāhmaṇaśreṣṭhāḥ śaṃsitaṃ tridaśairapi

Translation

یوں تین گونہ سِدھی بیان کی گئی جو برہمنوں کے لیے سراسر بھلائی ہے۔ اے برہمنوں کے سردارو! یہ ساتتوِک ہے اور دیوتا بھی اس کی ستائش کرتے ہیں۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• सिद्धित्रयम्: the three attainments
• सिद्धित्रयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि-त्रय (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयः सिद्धयः)

• प्रोक्तम्: declared; stated
• प्रोक्तम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• ब्राह्मणानाम्: of the Brahmins
• ब्राह्मणानाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन

• हितावहम्: bringing welfare
• हितावहम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हित-आवह (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (हितम् आवहति इति)

• सात्त्विकम्: sattvic; pure
• सात्त्विकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सात्त्विक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• ब्राह्मणश्रेष्ठाः: O best of Brahmins
• ब्राह्मणश्रेष्ठाः: Sambodhana/Address (Vocative sense/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्राह्मणानां श्रेष्ठाः)

• शंसितम्: praised; commended
• शंसितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शंस् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• त्रिदशैः: by the gods (thirty)
• त्रिदशैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन

• अपि: also; even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव

Speaker

Sūta (contextual continuity)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas (addressed as ‘brāhmaṇa-śreṣṭhāḥ’)

Visual Art Cues

Scene: A teaching scene: sages addressing ‘best of brāhmaṇas’ in a temple mandapa; above, subtle celestial figures (devas) gesture approval; the mood is doctrinal and serene.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas
• Tridaśas (gods)
• Siddhi-traya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage disciplines and gifts, when sāttvika, are upheld as divinely approved paths to welfare and attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The statement summarizes merits within the Hāṭakeśvara-region tīrtha cycle rather than introducing a separate site.

What ritualistic prescription is mentioned?

A summary endorsement of the earlier three practices (snāna, dāna, and vow/fasting) as a ‘threefold’ sāttvika regimen.