Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

अन्धक उवाच । नमस्ते जगतां धात्रे शर्वाय त्रिगुणात्मने । वृषभासनसंस्थाय शशांककृतभूषण

Transliteration

andhaka uvāca | namaste jagatāṃ dhātre śarvāya triguṇātmane | vṛṣabhāsanasaṃsthāya śaśāṃkakṛtabhūṣaṇa

Translation

اندھک نے کہا: اے جہانوں کے دھاتا، آپ کو نمسکار؛ اے شرو، جو تری گُنوں کی صورت ہو، آپ کو پرنام۔ جو بیل پر آسن نشین ہیں اور چاند کو زیور بنائے ہوئے ہیں۔

Word by Word

• अन्धकः: Andhaka
• अन्धकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्धक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; ‘said’

• नमः: salutations
• नमः: Sambodhana/Prayojana (Salutation/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय (indeclinable interjection) ‘salutation’

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया/चतुर्थी-एकवचनरूपम् (enclitic) ‘to you’; प्रयोगे दत्तिः (dative sense)

• जगताम्: of the worlds
• जगताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• धात्रे: to the sustainer/creator
• धात्रे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: धातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• शर्वाय: to Śarva (Śiva)
• शर्वाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: शर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन

• त्रिगुणात्मने: to the one whose essence is the three guṇas
• त्रिगुणात्मने: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्रि-गुण-आत्मन् (प्रातिपदिक; त्रि + गुण + आत्मन्)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘त्रयाणां गुणानां आत्मा’

• वृषभासनसंस्थाय: to the one seated on the bull (Nandin)
• वृषभासनसंस्थाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: वृषभ-आसन-संस्था (प्रातिपदिक; वृषभ + आसन + संस्था)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; सप्तमी/तत्पुरुषभावः ‘वृषभासने संस्थः’ (seated on the bull-seat)

• शशांककृतभूषण: O you whose ornament is the moon
• शशांककृतभूषण: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शशाङ्क-कृत-भूषण (प्रातिपदिक; शशाङ्क + कृत + भूषण)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः ‘शशाङ्केन कृतं भूषणं यस्य’ (moon-made ornament)

Speaker

Andhaka

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Andhaka begins his hymn: hands folded, eyes lifted; Śiva appears as Śarva—seated upon Nandin, moon adorning his matted hair—radiating the calm authority of the world-sustainer.

Characters & Entities

• Andhaka
• Śiva (Śarva, Maheśvara)
• Nandin (implied by vṛṣabha)
• Moon (śaśāṅka)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True refuge is in Śiva, the cosmic sustainer; praise (stuti) marks the turning from ego toward surrender.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named in this verse; it is a devotional address to Śiva within a Tīrthamāhātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; the verse itself functions as a stotra line suitable for recitation.