Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

श्रीभगवानुवाच । नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते भक्तिवल्लभे । सर्वगे सर्वदे देवि नमस्ते विश्वधारिणि

Transliteration

śrībhagavānuvāca | namaste devadeveśi namaste bhaktivallabhe | sarvage sarvade devi namaste viśvadhāriṇi

Translation

حضرتِ بھگوان نے فرمایا: ‘اے دیوتاؤں کی ملکہ! تجھے نمسکار؛ اے بھکتی کی محبوبہ! تجھے نمسکار۔ اے ہر جگہ گامزن، اے سب ور دینے والی دیوی! تجھے نمسکار؛ اے کائنات کو تھامنے والی! تجھے نمسکار۔’

Word by Word

• श्री: venerable, blessed
• श्री: Sambandha (Honorific/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: श्री (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्-पूर्वपद (honorific prefix), समासपूर्वक-विशेषण

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; धातु: √वच्

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st) एकवचन; अव्ययीभाव-प्रयोगे ‘salutation’

• ते: to you / your
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• देवदेवेशि: O Lady of the Lord of gods
• देवदेवेशि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव + देव + ईशिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; समास: देवानां देवः (देवदेव) + ईशिन् ‘ruler’ → ‘ruler of the god of gods’ (प्रचलितार्थ: ‘Queen/Lady of the god of gods’)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुनरुक्ति

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• भक्तिवल्लभे: O beloved of devotion (of devotees)
• भक्तिवल्लभे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भक्ति + वल्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समास: भक्तेः वल्लभा (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सर्वगे: O all-pervading one
• सर्वगे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: सर्वग (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुव्रीहि: सर्वत्र गच्छति/व्याप्नोति इति ‘all-pervading’

• सर्वदे: O giver of all
• सर्वदे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: सर्वद (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुव्रीहि: सर्वं ददाति इति ‘giver of all’

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• विश्वधारिणि: O bearer of the universe
• विश्वधारिणि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विश्व + धारिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समास: विश्वं धारयति इति (उपपद-तत्पुरुष)

Speaker

Śiva (Śrī Bhagavān)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Śakti)

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks a hymn of homage to the Goddess: a calm, reverent tableau with Devī radiant, embodying omnipresence and universal support.

Characters & Entities

• Śiva
• Devī (Goddess)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion (bhakti) is honored as the direct way to the Goddess who sustains and blesses all beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is specified in this verse; it is a universal hymn within the Tīrthamāhātmya narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, it models stuti (praise) and namaskāra (salutation) as devotional practice, but no formal rite is prescribed.