Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37

शिशुरुवाच । संस्काराः शतशो जाता मम जन्मनिजन्मनि । भवार्णवे परिक्षिप्तो यैरहं बन्धनात्मकैः

śiśuruvāca | saṃskārāḥ śataśo jātā mama janmanijanmani | bhavārṇave parikṣipto yairahaṃ bandhanātmakaiḥ

بچے نے کہا: “میرے لیے جنم در جنم سینکڑوں سنسکار پیدا ہو چکے ہیں۔ انہی بندھن بنانے والی قوتوں نے مجھے بھَو ساگر، یعنی دنیاوی بننے کے سمندر میں پھینک دیا ہے۔”

śiśuḥthe child
śiśuḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootśiśu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
saṃskārāḥimpressions/rites
saṃskārāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃskāra (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
śataśaḥby the hundreds
śataśaḥ:
Kriya-vishesana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśataśas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb): ‘by hundreds, in hundreds’
jātāḥhave arisen
jātāḥ:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (धातु) + kta (कृत्)
Formकृतान्त (क्त, past participle): पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘born/arisen’
mamamy
mama:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th), एकवचन
janmaniin (a) birth
janmani:
Adhikarana (Location/time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootjanman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
janmaniin (each) birth
janmani:
Adhikarana (Iterative time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootjanman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (पुनरुक्ति: ‘birth after birth’)
bhava-arṇavein the ocean of worldly existence
bhava-arṇave:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhava (प्रातिपदिक) + arṇava (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘ocean of existence’); पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
parikṣiptaḥ(I am) cast
parikṣiptaḥ:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootpari-√kṣip (धातु) + kta (कृत्)
Formकृतान्त (क्त, past participle): पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘thrown/cast around, hurled’
yaiḥby which (by those)
yaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन
bandhana-ātmakaiḥbondage-forming
bandhana-ātmakaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootbandhana (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय: ‘of the nature of bondage’); पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण (qualifying yaiḥ/saṃskāraiḥ)

Śiśu (Śuka as the child)

Tirtha: Bhavārṇava (metaphoric)

Type: sangam

Listener: dvijās

Scene: A child-sage speaks with startling gravity: behind him, an imagined vast ocean symbolizes saṃsāra; chains made of subtle ‘saṃskāras’ pull beings under waves, while he stands detached, eyes steady.

Ś
Śuka (as child)
S
Saṃsāra (bhava)

FAQs

Bondage is perpetuated by accumulated saṃskāras across births; liberation begins with recognizing their binding nature.

No specific site is mentioned; the verse is philosophical dialogue embedded in a tīrtha-māhātmya context.

None; the verse critiques bondage-causing conditioning rather than prescribing a rite.