Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36
Devanagari script
चित्रांगद उवाच । तव तातः स कालेन मां दहिष्यति मानदे । कामानलः पुनः सद्य एष भस्म करिष्यति
Transliteration
citrāṃgada uvāca | tava tātaḥ sa kālena māṃ dahiṣyati mānade | kāmānalaḥ punaḥ sadya eṣa bhasma kariṣyati
Translation
چترانگد نے کہا: “اے معزز خاتون! تمہارا باپ وقت آنے پر مجھے جلا دے گا؛ مگر یہ آگِ کام تو ابھی اسی دم مجھے راکھ کر دے گی۔”
Word by Word
चित्राङ्गदःCitrāṅgada
चित्राङ्गदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्राङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तवyour
तव:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तातःfather
तातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
कालेनin time
कालेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘in due course/with time’
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
दहिष्यतिwill burn
दहिष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मानदेO honored lady
मानदे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमानद (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; ‘giver of honor’
कामानलःthe fire of desire
कामानलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाम + अनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (कामस्य अनलः) ‘fire of desire’
पुनःagain / rather
पुनः:
Kriya-visheshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरुक्त्यर्थक-अव्यय (adverb)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriya-visheshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (time adverb)
एषःthis (one)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
भस्मashes
भस्म:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (अव्ययवत् प्रयोगः)
करिष्यतिwill make
करिष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Citrāṅgada (Gandharva)
Skanda Dialogue
Listener: the maiden (addressed as mānade)
Visual Art Cues
Scene: Citrāṅgada speaks with fierce immediacy, one hand gripping his chest as if scorched, the other reaching forward; background shows cool moonlight vs inner flame motif to heighten contrast.
Characters & Entities
C
CitrāṅgadaF
FatherK
KāmānalaFAQs
Desire is depicted as immediate and consuming; Purāṇic dharma teaches that such impulses must be mastered rather than rationalized.
Not specified in this verse.
None.