Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 142›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति पुण्यं गणपतित्रयम् । स्वर्गदं मर्त्यदं पुण्यं तथान्यन्नरकापहम्

Transliteration

sūta uvāca | tathānyadapi tatrāsti puṇyaṃ gaṇapatitrayam | svargadaṃ martyadaṃ puṇyaṃ tathānyannarakāpaham

Translation

سوت نے کہا: وہاں ایک اور بھی پُنّیہ مَے گنپتی تِرَے ہے—مقدّس اور ثواب بخش—جو سُورگ عطا کرتا ہے، مرتیہ لوک میں خوشحالی دیتا ہے، اور نرک میں گرنے کو بھی مٹا دیتا ہے۔

Word by Word
सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
तथाthus; likewise
तथा:
Sambandha/Avyaya (linking)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
अन्यत्another (thing)
अन्यत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; विशेषण
अपिalso
अपि:
Sambandha/Avyaya (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
पुण्यम्merit; holy (thing)
पुण्यम्:
Karma/Predicate nominal (कर्म/विधेय)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन
गणपति-त्रयम्a triad of Gaṇapatis
गणपति-त्रयम्:
Apposition/Predicate nominal (विशेष्य-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगणपति (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): 'गणपतीनां त्रयम्'
स्वर्ग-दम्giving heaven
स्वर्ग-दम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक) + द (कृदन्त/प्रातिपदिक from √दा)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: 'स्वर्गं ददाति' इति
मर्त्य-दम्granting (benefit) in the mortal realm
मर्त्य-दम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक) + द (कृदन्त/प्रातिपदिक from √दा)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: 'मर्त्यं (मनुष्यलोकं/मानुषफलम्) ददाति'
पुण्यम्merit; holy (thing)
पुण्यम्:
Karma/Predicate nominal (कर्म/विधेय)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तथाand likewise
तथा:
Sambandha/Avyaya (linking)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
अन्यत्another (one)
अन्यत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
नरक-अपहम्removing hell (i.e., saving from hell)
नरक-अपहम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनरक (प्रातिपदिक) + अपह (कृदन्त/प्रातिपदिक from √अपहृ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: 'नरकं अपहरति' इति
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṇapati-traya (triad of Gaṇapati shrines)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Sūta, seated in a forest-āśrama assembly, gestures toward a sacred locale where three Gaṇapati shrines stand as a triad; pilgrims approach with offerings, while symbolic motifs of svarga (celestial light), martyaphala (prosperity), and naraka-apāya (protective barrier) appear as allegorical backdrops.

Characters & Entities
S
Sūta
G
Gaṇapati
S
svarga
N
naraka

FAQs

Sacred geography includes multiple power-centers; Gaṇapati worship at the site is praised for both worldly and otherworldly protection.

The same ‘there’ continues the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya setting in Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

Implicitly, visiting/worshipping the Gaṇapati-traya (three Gaṇeśa shrines); no detailed rite is specified in this verse.

←Previous Verse
Next Verse→