Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

तच्छ्रुत्वा शोकसंतप्तः सत्यसेनो महीपतिः । तं विसृज्य मुनिश्रेष्ठं पूजयित्वा विधानतः

Transliteration

tacchrutvā śokasaṃtaptaḥ satyaseno mahīpatiḥ | taṃ visṛjya muniśreṣṭhaṃ pūjayitvā vidhānataḥ

Translation

یہ سن کر مہاپتی ستیہ سین غم کی آگ میں جل اٹھا؛ پھر مُنیِ برتر کی قاعدے کے مطابق پوجا کر کے ادب سے اسے رخصت کیا۔

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘that (message)’

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (श्रु धातु) (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund); ‘having heard’

• शोकसंतप्तः: afflicted by grief
• शोकसंतप्तः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शोक (प्रातिपदिक) + संतप्त (सम्+√तप्, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (grief-afflicted)

• सत्यसेनः: Satyasena
• सत्यसेनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्यसेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महीपतिः: king
• महीपतिः: Apposition/Viśeṣaṇa (समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (lord of the earth)

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• विसृज्य: having dismissed
• विसृज्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + √सृज् (सृज् धातु) (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund); ‘having dismissed/sent off’

• मुनिश्रेष्ठम्: the best sage
• मुनिश्रेष्ठम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (best of sages)

• पूजयित्वा: having honored
• पूजयित्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पूज् (पूज् धातु) (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund); ‘having worshipped/honored’

• विधानतः: according to proper procedure
• विधानतः: Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb); ‘according to rule’

Speaker

Sūta (narrating)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ānarta (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The king, eyes downcast in grief, offers final honors to Nārada with ritual items, then respectfully bids him farewell.

Characters & Entities

• Satyasena
• Nārada (muniśreṣṭha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Grief is transformed into dharma when one responds with proper reverence, discipline, and readiness to perform prescribed acts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is named in this verse; it continues the moral narrative within the Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Honoring the sage ‘according to rule’ (vidhānataḥ)—formal, proper pūjā and respectful leave-taking.