Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

नान्यथा पार्थिवश्रेष्ठ एकस्मिन्नपि वासरे । अदत्तस्य तव प्राप्तिः सत्यमेतन्मयोदितम्

Transliteration

nānyathā pārthivaśreṣṭha ekasminnapi vāsare | adattasya tava prāptiḥ satyametanmayoditam

Translation

اے بہترین بادشاہ! یہ اس کے سوا نہیں ہو سکتا؛ اگر تم نے کچھ بھی دان نہ کیا تو ایک دن کے لیے بھی تمہیں کوئی حصول نہیں۔ یہ سچ میں نے کہا ہے۔

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negative particle)

• अन्यथा: otherwise
• अन्यथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: anyathā (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• पार्थिवश्रेष्ठ: O best of kings
• पार्थिवश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: pārthiva-śreṣṭha (प्रातिपदिक; पार्थिव + श्रेष्ठ)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: पार्थिवानां श्रेष्ठः)

• एकस्मिन्: in one
• एकस्मिन्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: eka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण (to वासर)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-कारक-अव्यय (particle: even/also)

• वासरे: on a day
• वासरे: Adhikarana (Time-locus/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: vāsara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• अदत्तस्य: of what is not given
• अदत्तस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: a-datta (कृदन्त; √dā (दा) + क्त, नञ्-पूर्वक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; पुं/नपुंसक-सम्भव; क्त-प्रत्ययान्त-भूतकर्मणि कृदन्त; अर्थः ‘न दत्त’ (not given)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• प्राप्तिः: attainment/obtaining
• प्राप्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: prāpti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Visheshana (Predicate qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: satya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-instrument/कर्तृ-करणभाव)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम

• उदितम्: spoken/uttered
• उदितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: udita (कृदन्त; √vad (वद्) / √ud (उद्) + क्त; here sense ‘said/uttered’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; एतत् इत्यस्य विशेषण

Speaker

Indra

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārthivaśreṣṭha (a king)

Visual Art Cues

Scene: A moral instruction scene: a revered speaker admonishes a king that without giving, no spiritual attainment arises even for a day; the king appears contemplative, chastened.

Characters & Entities

• Indra
• King

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity is not optional ornamentation; it is a decisive karmic condition for relief and spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; the teaching is presented within a tīrtha-māhātmya framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied prescription is regular dāna; without giving, no beneficial result is obtained.