Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं धर्मराजसुतोद्भवम् । आख्यानं ब्राह्मणश्रेष्ठा धर्मवृद्धिकरं परम्

Transliteration

sūta uvāca | etadvaḥ sarvamākhyātaṃ dharmarājasutodbhavam | ākhyānaṃ brāhmaṇaśreṣṭhā dharmavṛddhikaraṃ param

Translation

سوت نے کہا: میں نے تمہیں دھرم راج کے پتر کی پیدائش سے متعلق سب کچھ بیان کر دیا۔ اے برہمنوں میں برتر! یہ اعلیٰ حکایت دھرم کی افزونی کا سبب ہے۔

Word by Word

• सूतः: Sūta (the narrator)
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• वः: of you / to you (your)
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (Plural)

• सर्वम्: all, entire
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• आख्यातम्: told, narrated
• आख्यातम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थे (as predicate: 'has been told')

• धर्मराजसुतोद्भवम्: arising from Dharmarāja’s son
• धर्मराजसुतोद्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्मराज (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मराजस्य सुतस्य उद्भवम् = arising from Dharmarāja's son)

• आख्यानम्: narrative, story
• आख्यानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आख्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन

• ब्राह्मणश्रेष्ठाः: O best of Brahmins
• ब्राह्मणश्रेष्ठाः: Sambodhana/Address (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्राह्मणानां श्रेष्ठाः)

• धर्मवृद्धिकरम्: causing increase of dharma
• धर्मवृद्धिकरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + वृद्धि (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (धर्मस्य वृद्धिं करोति)

• परम्: supreme, excellent
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śrīhāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas (śaunaka-ādi style audience implied)

Visual Art Cues

Scene: Sūta, seated in a forest-āśrama or yajña-sabhā, concludes the account before attentive brāhmaṇas; palm-leaf manuscripts, kuśa grass seats, and a calm sacrificial ambience.

Characters & Entities

• Sūta
• Dharmarāja (Yama)
• Yudhiṣṭhira
• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing and preserving dharmic narratives is itself dharma-enhancing, strengthening moral order and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this concluding verse; it frames the story as dharma-increasing within the māhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, śravaṇa (hearing) and kathā (narrative recitation) as dharma-vṛddhi practices; no specific rite is commanded here.