Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

एतदेव कृतं नाम धर्मराजाख्यमुत्तमम् । त्वया च सममित्रस्य समशस्त्रोर्महात्मनः

Transliteration

etadeva kṛtaṃ nāma dharmarājākhyamuttamam | tvayā ca samamitrasya samaśastrormahātmanaḥ

Translation

یہی بندوبست—جو ‘دھرم راج’ کے عالی منصب کے نام سے معروف ہے—تم نے ہی اس مہاتما کے لیے قائم کیا تھا، جس کی دوستی سب کے لیے یکساں ہے اور جس کا دَند (سزا کا اختیار) سب پر برابر چلتا ہے۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'this'

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (indeed)

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त (PPP) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'done/made'

• नाम: indeed/namely
• नाम: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/खल्वर्थे निपात (particle: 'indeed/forsooth'; also used as 'namely')

• धर्मराज-आख्यम्: called Dharmarāja
• धर्मराज-आख्यम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्मराज (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः: 'named Dharmarāja'

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'excellent'

• त्वया: by you
• त्वया: Karaṇa (Instrument/Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचन; 'by you'

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• सम-मित्रस्य: of the impartial friend
• सम-मित्रस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक) + मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; कर्मधारयः: 'equal-friend' (one whose friendship is impartial/equal)

• सम-शस्त्रोः: of the one with equal arms (impartial)
• सम-शस्त्रोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक) + शस्त्रिन्/शस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; कर्मधारयः; रूपम् 'शस्त्रोः' इति षष्ठी-एकवचन (irregular/poetic); अर्थः: 'of one with equal weapons/arms (impartial in arms)'

• महात्मनः: of the great-souled one
• महात्मनः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; 'of the great-souled one'

Speaker

Indra (Śatakratu)

Skanda Dialogue

Listener: Brahmā

Visual Art Cues

Scene: Brahmā is shown as institutor of the Dharmarāja office; Yama stands with an equalizing staff/rod symbolizing impartial punishment; Indra acknowledges the arrangement, devas witness the decree.

Characters & Entities

• Indra
• Brahmā
• Yama (Dharmarāja)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True justice is impartial—equal regard and equal correction for all—rooted in dharma rather than personal preference.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.