Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

धर्मराज उवाच । अन्यदेहे त्वया विप्र बालभावेन वर्तता । शूलाग्रेण सुतीक्ष्णेन काये विद्धो बकः क्षितौ

dharmarāja uvāca | anyadehe tvayā vipra bālabhāvena vartatā | śūlāgreṇa sutīkṣṇena kāye viddho bakaḥ kṣitau

دھرم راج نے کہا: اے برہمن، ایک دوسرے جسم میں (پچھلے جنم میں) جب تم بچگانہ غفلت میں تھے، تم نے ایک بگلے کے بدن کو نہایت تیز سولی کی نوک سے چھید دیا، اور وہ زمین پر گر پڑا۔

धर्मराजःDharmarāja (Yama)
धर्मराजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य राजा); पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
अन्यदेहेin another body (in a former life)
अन्यदेहे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक) + देह (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (अन्यः देहः); पुंलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्
त्वयाby you
त्वया:
Kartr̥ (Agent/कर्ता)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचनम्
बालभावेनwith childishness, due to being a child
बालभावेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (बालस्य भावः); पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; हेतौ/साधनत्वे
वर्तताwhile behaving/being
वर्तता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्; मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; (त्वम्) इत्यन्वयः
शूलाग्रेणwith the tip of a spear/spike
शूलाग्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (शूलस्य अग्रेण); नपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; करणम्
सुतीक्ष्णेनvery sharp
सुतीक्ष्णेन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु- (उपसर्ग) + तीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; शूलाग्र-विशेषणम्
कायेin the body
काये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्
विद्धःpierced
विद्धः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यध् (धातु) + विद्ध (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formव्यध्-धातोः क्त-प्रत्ययान्तं भूतकर्मणि कृदन्तम्; पुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचनम्; बक-विशेषणम्
बकःa crane
बकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
क्षितौon the ground
क्षितौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्

Dharmarāja (Yama)

Type: kshetra

Listener: vipra (Māṇḍavya)

Scene: Dharmarāja, dignified and impartial, narrates a flashback: a careless child pierces a crane on a sharp stake; the bird falls, foreshadowing mirrored suffering.

D
Dharmarāja
Y
Yama
M
Māṇḍavya
B
Baka (crane)

FAQs

Even seemingly minor harm done in ignorance can mature into suffering; Purāṇic dharma stresses accountability and non-violence.

No specific tīrtha is named in this verse; it serves the moral narrative within the Tīrthamāhātmya framework.

None is stated here; the verse provides a karmic explanation rather than a ritual injunction.