Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 86

Devanagari script

भूत्वा पंचदशाब्दीया पद्मपत्रायतेक्षणा । मर्त्यलोके सुखं सम्यक्त्वेच्छया साधयिष्यसि

Transliteration

bhūtvā paṃcadaśābdīyā padmapatrāyatekṣaṇā | martyaloke sukhaṃ samyaktvecchayā sādhayiṣyasi

Translation

اور تم پندرہ برس کی ہو کر، کنول کی پنکھڑی جیسی آنکھوں والی، دنیا میں اپنی مرضی کے مطابق خوشی کو کامل طور پر حاصل کرو گی۔

Word by Word

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभावः

• पञ्चदशाब्दीया: fifteen-years-old
• पञ्चदशाब्दीया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चदश (संख्या-प्रातिपदिक) + अब्द (प्रातिपदिक) + ईय (तद्धित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषणम्; तत्पुरुषः (‘पञ्चदश-अब्द-ईया’ = fifteen-years-old)

• पद्मपत्रायतेक्षणा: she whose eyes are long like lotus-petals
• पद्मपत्रायतेक्षणा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + पत्र (प्रातिपदिक) + आयत (प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); बहुव्रीहिः (‘पद्मपत्रवत् आयते ईक्षणे यस्याः’)

• मर्त्यलोके: in the mortal world
• मर्त्यलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः (‘मर्त्यानां लोकः’)

• सुखम्: happiness
• सुखम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• सम्यक्: properly, fully
• सम्यक्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्, क्रियाविशेषणम् (Adverb)

• त्वेच्छया: by your wish
• त्वेच्छया: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + इच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः (‘तव इच्छा’)

• साधयिष्यसि: you will accomplish
• साधयिष्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: साध् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular); परस्मैपदम्

Speaker

Vibudhāḥ (the gods/divine beings), as narrated by Sūta

Visual Art Cues

Scene: The wife is blessed to become fifteen, lotus-eyed, embodying auspicious beauty; the scene shifts from crisis to a serene promise of fulfilled, self-directed happiness in the mortal world.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text depicts dharma’s fruit as both auspicious renewal and the granting of desired well-being within righteous bounds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it continues the chapter’s narrative of blessings.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes the outcome (sukha) bestowed.