Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 77

Devanagari script

त्वया पतिव्रते सूर्यो यन्निषिद्धो न तत्कृतम् । शुभं यतो हताः सर्वा भूतले शोभनाः क्रियाः

Transliteration

tvayā pativrate sūryo yanniṣiddho na tatkṛtam | śubhaṃ yato hatāḥ sarvā bhūtale śobhanāḥ kriyāḥ

Translation

اے پتی ورتا، تم نے سورج کو جو روک دیا، اسی سبب وہ نہیں نکلا۔ اس کے نتیجے میں زمین پر تمام مبارک اور خوبصورت رسومات و اعمال مٹ گئے ہیں۔

Word by Word

• त्वया: by you
• त्वया: करण/कर्ता (Agent/Instrument)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• पतिव्रते: O devoted wife
• पतिव्रते: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: पति + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष), स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: कर्म (Object; of निषिद्धः)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यत्: which, that (fact that)
• यत्: सम्बन्ध (Relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (सम्बन्धसूचक)

• निषिद्धः: was forbidden/restrained
• निषिद्धः: क्रिया-विशेषण/विधेय (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: निषिद्ध (प्रातिपदिक; नि√सिध्/√सिध्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: निषेध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध

• तत्: that
• तत्: विशेष्य/विधेय (That act)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कृतम्: done
• कृतम्: विधेय (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: कृत (प्रातिपदिक; √कृ)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (विधेय)

• शुभम्: good, auspicious (thing)
• शुभम्: विधेय/फल (Predicate/result)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (वाक्ये फल/गुणवाचक)

• यतः: because
• यतः: हेतु (Reason)
• Type: Indeclinable
• Root: यतः (अव्यय)
• Form: अव्यय, हेत्वर्थक (because/for)

• हताः: destroyed, struck down
• हताः: विधेय (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: हत (प्रातिपदिक; √हन्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (क्रियाः इति विशेष्ये)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• भूतले: on the earth
• भूतले: अधिकरण (Location)
• Type: Noun
• Root: भूतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• शोभनाः: beautiful, splendid
• शोभनाः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• क्रियाः: acts, rites
• क्रियाः: कर्ता/विषय (Subject/topic)
• Type: Noun
• Root: क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Devas addressing Dīrghikā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dīrghikā-kṣetra (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Not specified

Visual Art Cues

Scene: Devas plead: because Dīrghikā forbade Sūrya, sunrise has not occurred; consequently, auspicious rites on earth have ceased—an image of a world waiting in dim light.

Characters & Entities

• Dīrghikā
• Sūrya
• Devas
• Kriyāḥ (rites)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Personal vows and spiritual power must be harmonized with loka-dharma; when cosmic rhythms pause, communal auspicious rites suffer.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha-kathā context is Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya; this verse emphasizes ritual disruption rather than naming the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

It broadly references “śobhanāḥ kriyāḥ” (auspicious rites) whose performance depends on the Sun’s regular rising.