Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 73

Devanagari script

एवं सा तपसा युक्ता प्रोत्कृष्टं हि सुरोत्तमाः । पतिव्रतात्वमाधत्ते तथान्यदपरं महत्

Transliteration

evaṃ sā tapasā yuktā protkṛṣṭaṃ hi surottamāḥ | pativratātvamādhatte tathānyadaparaṃ mahat

Translation

یوں وہ تپسیا سے آراستہ ہو کر بے شک بلند مرتبہ ہے، اے دیوتاؤں میں برتر؛ وہ پتی ورتا ہونے کی حالت رکھتی ہے اور اس کے سوا بھی دیگر عظیم فضائل کی حامل ہے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (thus)

• सा: she
• सा: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तपसा: by austerity
• तपसा: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (तपस्), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• युक्ता: endowed, joined (with)
• युक्ता: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: युक्त (प्रातिपदिक; √युज्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रोत्कृष्टम्: excellent, superior
• प्रोत्कृष्टम्: कर्म/विशेष्य (Predicate/attribute)
• Type: Adjective
• Root: प्र + उत्कृष्ट (प्रातिपदिक; √कृष्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed
• हि: वाक्योपपद (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात

• सुरोत्तमाः: the best of the gods
• सुरोत्तमाः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: सुर + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सुराणाम् उत्तमाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• पतिव्रतात्वम्: the state of being a devoted wife
• पतिव्रतात्वम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: पतिव्रता + त्व (प्रातिपदिक)
• Form: तद्धितान्त (त्व-प्रत्यय: -ness), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आधत्ते: she assumes/attains
• आधत्ते: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: आ√धा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद

• तथा: likewise
• तथा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (likewise)

• अन्यत्: another
• अन्यत्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अपरम्: further, additional
• अपरम्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महत्: great
• महत्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūrya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dīrghikā-kṣetra (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Not specified

Visual Art Cues

Scene: Devas extol Dīrghikā’s austerity and pativratā status, portraying her as radiant with inner heat (tapas) while the world awaits restoration of order.

Characters & Entities

• Sūrya
• Pativratā
• Tapas
• Devas (addressed as surottamāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma esteems inner discipline and fidelity as forms of spiritual capital that elevate a person and influence the cosmos.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the moral atmosphere of the Tīrthamāhātmya narrative; the specific site-name is not provided in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it is a eulogy of tapas and pativratā-dharma.