Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 54

केवलं क्षीयते लोको नैव वृद्धिं प्रगच्छति । स्वेदजा येऽपि जीवाः स्युस्तेपि याताः परिक्षयम्

kevalaṃ kṣīyate loko naiva vṛddhiṃ pragacchati | svedajā ye'pi jīvāḥ syustepi yātāḥ parikṣayam

دنیا بس گھٹتی گئی، ذرا بھی بڑھ نہ سکی۔ پسینے سے پیدا ہونے والے جاندار بھی پوری طرح زوال کو پہنچ گئے۔

केवलम्only, merely
केवलम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत् (adverbial use) ‘only/merely’
क्षीयतेwastes away, diminishes
क्षीयते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षि (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
लोकःthe world
लोकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
not
:
Negation
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
एवindeed, at all
एव:
Emphasis particle
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphasis)
वृद्धिम्growth, increase
वृद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
प्रगच्छतिattains, goes to
प्रगच्छति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + गम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्वेदजाःsweat-born beings
स्वेदजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वेद (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे ‘स्वेदात् जाताः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
येwho, which
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
अपिalso, even
अपि:
Particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
जीवाःliving beings
जीवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्युःmight be / are (in sense)
स्युः:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अपिalso
अपि:
Particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
याताःhave gone, have reached
याताः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootया (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘gone/reached’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ते विशेषणम्
परिक्षयम्complete destruction, exhaustion
परिक्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपरि + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Sūta (continuing narration)

Type: kshetra

Listener: Brahmin audience

Scene: A panoramic depiction of a diminishing world: fewer people, empty cradles, drying ponds, insects and small svedaja life fading—an eerie stillness of non-growth.

S
Sūta

FAQs

When cosmic harmony is broken, life declines across all categories; restoration requires re-establishing dharmic order.

Not named in this verse; it describes the widespread effects that motivate divine intervention in the tīrtha narrative.

None; it is descriptive of decline rather than prescriptive of practice.