Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

Devanagari script

तथान्यदपि ते वच्मि प्रत्ययार्थं वचो नृप । तच्छ्रुत्वा निर्वृतिं गच्छ वीक्षस्वैव च यत्नतः

Transliteration

tathānyadapi te vacmi pratyayārthaṃ vaco nṛpa | tacchrutvā nirvṛtiṃ gaccha vīkṣasvaiva ca yatnataḥ

Translation

اے نَرپ! تمہارے یقین کے لیے میں اور بھی کلمات کہتا ہوں۔ انہیں سن کر تم سکون پاؤ، اور پوری کوشش کے ساتھ خود ہی غور سے دیکھو۔

Word by Word

• तथा: thus, in this manner
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• अन्यत्: another (thing)
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha-bodhaka (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• ते: to you / your
• ते: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• वच्मि: I speak, I tell
• वच्मि: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान); उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• प्रत्ययार्थम्: for (your) conviction/assurance
• प्रत्ययार्थम्: Hetu/Prayojana (Purpose/हेतु)
• Type: Noun
• Root: प्रत्यय + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रत्ययस्य अर्थः)

• वचः: words, statement
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• निर्वृतिम्: peace, contentment
• निर्वृतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निर्वृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गच्छ: go, attain
• गच्छ: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थक); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वीक्षस्व: look, observe
• वीक्षस्व: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: वीक्ष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थक); मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha-bodhaka (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• यत्नतः: carefully, with effort
• यत्नतः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्न (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (adverbial ablative); क्रियाविशेषण

Speaker

Aśarīrī Vāṇī (heavenly/bodiless voice)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: a king (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: A sage addresses a crowned king in a forest-hermitage setting, gesturing toward a nearby shrine; the king listens intently, preparing to go and witness a marvel with his own eyes.

Characters & Entities

• Nṛpa (King)
• Pratyaya (certainty/conviction)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Scriptural faith is supported by pratyaya—assurance through experience, reflection, and divine confirmation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Acaleśvara liṅga-site within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya, whose power is to be personally witnessed.

What ritualistic prescription is mentioned?

A call to attentive witnessing/verification (vīkṣā) alongside continued devotion at the consecrated liṅga.