Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

जीवितस्य च कल्याणि यत्वं प्राप्ता नवं वयः । भर्तारं च तथाभीष्टं देव्या दत्तं मनोभवम्

Transliteration

jīvitasya ca kalyāṇi yatvaṃ prāptā navaṃ vayaḥ | bhartāraṃ ca tathābhīṣṭaṃ devyā dattaṃ manobhavam

Translation

اے نیک بخت! جب تیری زندگی نے نئی جوانی پائی، تو تُو نے دیوی کی عطا سے منو بھَو (کام) نامی اپنا مطلوب شوہر بھی حاصل کر لیا۔

Word by Word

• जीवितस्य: of life
• जीवितस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठीविभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• कल्याणि: O auspicious lady
• कल्याणि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कल्याणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधनविभक्ति (8th/Vocative), एकवचन

• यत्: which/that
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• प्राप्ता: have attained
• प्राप्ता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि/भूतकृत् (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे (agreeing with त्वम्)

• नवम्: new
• नवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (of वयः)

• वयः: youth/age
• वयः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• भर्तारम्: husband
• भर्तारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• तथा: thus/so
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक अव्यय (adverb: 'thus/so')

• अभीष्टम्: desired
• अभीष्टम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभीष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (of भर्तारम्)

• देव्या: by the goddess
• देव्या: Karana (Instrument/Agent-in-instrumental/करण)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• दत्तम्: given
• दत्तम्: Karma (Object described/कर्म)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणवत् (of भर्तारम्)

• मनोभवम्: Manobhava (Kāma)
• मनोभवम्: Apposition (Same referent/विशेष्य-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक) + भव (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (मनसः भवः), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कामदेव-पर्याय

Speaker

The father/king

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A goddess-blessed maiden, newly radiant with youth, is praised for having obtained a desired husband—Kāma—by Devī’s grant; attendants and auspicious symbols suggest a pre-wedding boon scene.

Characters & Entities

• Devī (Gaurī/Pārvatī)
• Manobhava (Kāma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Life’s auspicious transitions are framed as gifts of Devī, encouraging gratitude and dhārmic acceptance of divine arrangement.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha context is implicit; the boon is understood as arising from worship/austerity connected to the sacred place described in this adhyāya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription appears here beyond the idea of Devī’s granting (dāna/vara) in response to devotion.