Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 96

Devanagari script

एवमुक्ताश्च ते विप्रा मत्वा तथ्यं च तद्वचः । स्वस्थानं त्वरिता जग्मुः सोऽपि चक्रे तपश्चिरम्

Transliteration

evamuktāśca te viprā matvā tathyaṃ ca tadvacaḥ | svasthānaṃ tvaritā jagmuḥ so'pi cakre tapaściram

Translation

یوں کہے جانے پر اُن برہمنوں نے اُس کے کلام کو سچ جان کر جلدی اپنے مقام کو لوٹ گئے، اور وہ بھی طویل مدت تک تپسیا (ریاضت) میں مشغول رہا۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)

• उक्ताः: having been addressed/told
• उक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि—‘having been told’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात

• ते: those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• विप्राः: Brahmins
• विप्राः: Karta (Apposition/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मत्वा: having considered
• मत्वा: Kriya (Prior action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (gerund), पूर्वकालिक

• तथ्यम्: truth
• तथ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तथ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (वचः)

• वचः: speech; statement
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• स्वस्थानम्: their own place
• स्वस्थानम्: Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व-स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष (स्वं स्थानम्)

• त्वरिताः: hastened; quickly
• त्वरिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वरित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ते विप्राः)

• जग्मुः: went
• जग्मुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (also)

• चक्रे: did; performed
• चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• तपः: austerity; penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time/duration)

Speaker

Narrator (contextual continuation; likely Sūta’s narration within the frame)

Visual Art Cues

Scene: Split scene: brāhmaṇas departing swiftly to their abode; the protagonist seated in forest/near a shrine performing long austerities—matted hair, fire altar, river nearby, seasons passing indicated by changing foliage and sky.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas
• Satyasaṃdha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truthful counsel and disciplined austerity (tapas) are shown as stabilizing forces amid crisis, aligning life with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The surrounding chapter is part of the Śrīhāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya in the Nāgara Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is mentioned as the king’s sustained practice, though no specific vow details are given.