Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

Devanagari script

ततः स तु समाकर्ण्य रुरोद कृतनिःस्वनः । स्वसुतां तां समालिंग्य दुःखशोकसमन्वितः

Transliteration

tataḥ sa tu samākarṇya ruroda kṛtaniḥsvanaḥ | svasutāṃ tāṃ samāliṃgya duḥkhaśokasamanvitaḥ

Translation

پھر یہ سن کر وہ زار و قطار رونے لگا۔ اپنی بیٹی کو گلے لگا کر وہ غم اور دکھ سے نڈھال ہو گیا۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अपादान/क्रमबोधक-अव्यय — then/thereupon

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-निपात — particle (but/indeed)

• सम्-आकर्ण्य: having heard
• सम्-आकर्ण्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√कर्ण्/√श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) — having heard

• रुरोद: wept
• रुरोद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √रुद् (धातु)
• Form: लिट्/परोक्षभूत (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन — 3rd person singular

• कृत-निःस्वनः: making a sound (crying aloud)
• कृत-निःस्वनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त; √कृ धातु) + निःस्वन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; तत्पुरुष (निःस्वनं कृतवान्)

• स्व-सुताम्: his own daughter
• स्व-सुताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन — Accusative singular; तत्पुरुष (स्वस्य सुताम्)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular

• सम्-आलिङ्ग्य: having embraced
• सम्-आलिङ्ग्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√लिङ्ग् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) — having embraced

• दुःख-शोक-समन्वितः: filled with sorrow and grief
• दुःख-शोक-समन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुःख (प्रातिपदिक) + शोक (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त; सम्-अनु-√इ/√वृ? धातु; प्रचलित रूप ‘समन्वित’ = endowed with)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; तत्पुरुष (दुःखेन शोकनेन च समन्वितः)

Speaker

Narrator (Purāṇic frame narrator; specific speaker not explicit in this snippet)

Visual Art Cues

Scene: The king breaks into loud weeping, embracing his daughter tightly; surrounding figures—villagers or sages—watch with compassion, the sacred landscape quietly holding the scene.

Characters & Entities

• king
• daughter

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly attachments intensify suffering when confronted with impermanence, pushing the mind toward deeper dharmic reflection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.