Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

Devanagari script

अहं देव समायातो मर्त्यलोकात्तवांतिकम् । सत्यसंधो महीपाल आनर्त भुवि विश्रुतः

Transliteration

ahaṃ deva samāyāto martyalokāttavāṃtikam | satyasaṃdho mahīpāla ānarta bhuvi viśrutaḥ

Translation

اے پروردگار! میں عالمِ فانی سے چل کر تیری بارگاہ میں حاضر ہوا ہوں۔ میں دھرتی کا نگہبان راجا ستیہ سندھ ہوں، جو سرزمینِ آنرت میں مشہور ہے۔

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, उत्तमपुरुष-सूचक; एकवचन; प्रथमा (Nominative, Singular)

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; सम्बोधन (Vocative, Singular)

• समायातः: having come / arrived
• समायातः: Karta (Predicate participle/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त) कृदन्त; पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; कर्तरि प्रयोग (past participle: 'having come')

• मर्त्यलोकात्: from the mortal world
• मर्त्यलोकात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य-लोक (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; पञ्चमी (Ablative, Singular); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मर्त्यानां लोकः)

• तव: your
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचन; षष्ठी (Genitive, Singular)

• अन्तिकम्: near (to the presence)
• अन्तिकम्: Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (Accusative, Singular); गत्यर्थे कर्म (goal)

• सत्यसन्धः: true to his vow
• सत्यसन्धः: Visheshana (Qualifier of subject/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य-सन्ध (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (Nominative, Singular); कर्मधारयः (सत्यः सन्धः यस्य/सत्ये सन्धिः)

• महीपाल: O king
• महीपाल: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मही-पाल (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; सम्बोधन (Vocative, Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (महीम् पालयति)

• आनर्त: O Ānarta (name)
• आनर्त: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: आनर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; सम्बोधन (Vocative, Singular)

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक: भुव्/भू)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी (Locative, Singular)

• विश्रुतः: renowned
• विश्रुतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-श्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त) कृदन्त; पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; कर्तरि/भावे अर्थः (renowned)

Speaker

The King (Satyasaṃdha)

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (standard frame)

Visual Art Cues

Scene: A crowned king, travel-worn yet dignified, stands with folded hands before a radiant deity/creator in a celestial assembly; attendants and gods form a semicircle; the king declares his name and fame in Ānarta.

Characters & Entities

• Deva (addressed; likely Brahmā in this adhyāya context)
• Satyasaṃdha
• Ānarta
• Martyaloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A ruler’s fame is grounded in truthfulness (satya) and reverent approach to the divine for guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse indicates a transition from Martyaloka to a divine realm; the specific tīrtha is not named in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it is a self-introduction within a devotional audience.