Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

एतद्वः सर्वमाख्यातं केदारस्य च संभवम् । आख्यानं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

Transliteration

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ kedārasya ca saṃbhavam | ākhyānaṃ brāhmaṇaśreṣṭhāḥ sarvapātakanāśanam

Translation

اے برہمنوں میں برتر لوگو، کیدار کی پیدائش اور ظہور سمیت یہ سب کچھ تمہیں بیان کیا گیا۔ یہ مقدّس آکھ्यान ہر گناہ کو مٹا دینے والا ہے۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Neuter pronoun, Nom./Acc., Singular

• वः: to you (all)
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी विभक्ति, बहुवचन (एन्क्लिटिक) — Gen./Dat., Plural

• सर्वम्: all; the whole
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular (qualifying implied ‘matter’)

• आख्यातम्: has been narrated
• आख्यातम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ख्या (धातु) आ-उपसर्ग
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Past passive participle used predicatively: “has been told”

• केदारस्य: of Kedāra
• केदारस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन — Masculine, Genitive, Singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय) — conjunction

• संभवम्: origin; manifestation
• संभवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संभव (प्रातिपदिक; √भू (धातु) सम्-उपसर्ग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular

• आख्यानम्: the narrative; account
• आख्यानम्: Karma (Appositional object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आख्यान (प्रातिपदिक; √ख्या (धातु) आ-उपसर्ग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular

• ब्राह्मणश्रेष्ठाः: O best of Brahmins
• ब्राह्मणश्रेष्ठाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural (vocative sense by address)

• सर्वपातकनाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपातकनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पातक (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक; √नश् (धातु) णिच्/ल्युट्)
• Form: तत्पुरुष-समास (सर्व-पातक-नाशन); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular (qualifying आख्यानम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas (brāhmaṇaśreṣṭhāḥ)

Visual Art Cues

Scene: A sage concludes the Kedāra origin story before an attentive brāhmaṇa assembly; behind them, a symbolic vision of Kedāranātha temple and the Himalayan landscape appears, signifying the ‘sambhava’ just narrated.

Characters & Entities

• Kedāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing and preserving a tīrtha’s sacred history is itself a purifier; the story functions as dharma-teaching and sin-destroyer.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra—its saṃbhava (origin) and greatness.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (hearing) of the Kedāra-ākhyāna is presented as a spiritually efficacious act.