Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

यस्मात्त्वया कुटुम्बं मे नाशं नीतं द्विजिह्वके । दर्शितं च महद्दुःखं मम बन्धुजनोद्भवम्

yasmāttvayā kuṭumbaṃ me nāśaṃ nītaṃ dvijihvake | darśitaṃ ca mahadduḥkhaṃ mama bandhujanodbhavam

“اے دو زبانے سانپ! تو نے میرے گھرانے کو برباد کر دیا اور میرے اپنے عزیزوں سے اٹھنے والا بڑا غم مجھے دکھا دیا۔”

यस्मात्because (of which/that)
यस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्ध-अव्यय (relative adverbial form), हेत्वर्थे ‘यस्मात्’ = because/from which reason
त्वयाby you
त्वया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री (सर्वनाम), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
कुटुम्बम्family
कुटुम्बम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुटुम्ब (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप
नाशम्destruction
नाशम्:
Gati/Karma (कर्म-गति)
TypeNoun
Rootनाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
नीतम्brought/led (to)
नीतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; अत्र ‘कुटुम्बम्’ इति कर्मणः सह (has been led/brought)
द्विजिह्वकेO two-tongued one (snake)
द्विजिह्वके:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्वि + जिह्वक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (द्वे जिह्वे यस्य = द्विजिह्वकः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
दर्शितम्shown/caused to be seen
दर्शितम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘दुःखम्’ इति कर्मणः विशेषण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
महत्great
महत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘दुःखम्’ इति विशेषण
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
ममof me, my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
बन्धुजनोद्भवम्arising from (loss of) relatives/kinsmen
बन्धुजनोद्भवम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootबन्धुजन + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (बन्धुजनात् उद्भवम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘दुःखम्’ इति विशेषण

Unnamed brahmin woman/kinswoman (contextual; addressing a serpent, ‘dvijihvaka’)

Scene: Close confrontation: the bereaved woman points or addresses the serpent-woman, her face wet with tears yet blazing with indignation; the nāgī recoils or stands defiant.

R
Revatī (implied in the episode)
N
Nāga (serpent)

FAQs

Harm done to others—especially to families—returns as intense suffering; pāpa ripens into duḥkha through karmic causality.

This verse is part of the Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya sequence; the immediate line focuses on the moral narrative rather than naming a tīrtha in this shloka.

No explicit rite (snāna, dāna, japa, vrata) is stated in this verse.