Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 115›Shloka 9
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

ते भूयोऽपि न संप्राप्ता यथा गोत्रचतुष्टयम् । तत्पूर्वकं शुकादीनां यन्नष्टं नागजाद्भयात्

Transliteration

te bhūyo'pi na saṃprāptā yathā gotracatuṣṭayam | tatpūrvakaṃ śukādīnāṃ yannaṣṭaṃ nāgajādbhayāt

Translation

لیکن وہ پھر دوبارہ واپس نہ آئے—جیسے چار گوترَوں کا وہ مجموعہ (نہ لوٹا)۔ پہلے شُک وغیرہ کی نسلیں، جو ناگوں سے اٹھنے والے خوف کے سبب مٹ گئیں تھیں، وہ بھی پھر ظاہر نہ ہوئیں۔

Word by Word
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; सर्वनाम
भूयःagain, further
भूयः:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha/Emphasis (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (particle)
नnot
न:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः (negation particle)
संप्राप्ताः(were) attained/obtained, reached
संप्राप्ताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+प्र+आप् (धातु) → संप्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकालिक-कृदन्तः (past participle), क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; विधेय-विशेषणरूपेण (predicate participle)
यथाas, just as
यथा:
Upamana/Prakara (Comparison/Manner)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपमान/प्रकारवाचक (comparative/manner)
गोत्रचतुष्टयम्the set of four gotras
गोत्रचतुष्टयम्:
Upamana/Example (Comparandum)
TypeNoun
Rootगोत्र (प्रातिपदिक) + चतुष्टय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom./Acc.), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (गोत्राणां चतुष्टयम् = a set of four gotras)
तत्पूर्वकम्preceded by that
तत्पूर्वकम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पूर्वक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; तत्पुरुषः (तत्-पूर्वक = preceded by that)
शुकादीनाम्of Śuka and others
शुकादीनाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootशुक (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्; तत्पुरुषः (शुक-आदि = Śuka and others)
यत्which (that)
यत्:
Karma/Predicate complement
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)
नष्टम्was lost, perished
नष्टम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनश् (धातु) → नष्ट (कृदन्त)
Formभूतकालिक-कृदन्तः (past participle), क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विधेय-विशेषणरूपेण
नागजात्from the nāga (serpent)
नागजात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक) + जात (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम्; तत्पुरुषः (नाग-जात = arising from a serpent/elephant; here ‘from a nāga/serpent’)
भयात्from fear
भयात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम्
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A narrator recalls vanished gotras; shadowy nāgas loom at the edge of a settlement; empty sacrificial fires and abandoned kuśa-grass altars symbolize broken continuity.

Characters & Entities
Ś
Śuka
N
Nāga

FAQs

Sacred histories record both restoration and loss, showing how fear and calamity can disrupt social and spiritual continuity.

The verse is embedded in a tīrtha/city narrative in Nāgarakhaṇḍa; the specific tīrtha name is not stated here.

None; the verse explains a cause (Nāga-born fear) for the disappearance of certain lineages.

←Previous Verse
Next Verse→