Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 73

Devanagari script

तं मंत्रं तत्र गत्वा त्वं तद्विप्रैरखिलैर्वृतः । श्रावयस्व महाभाग तारशब्देन सर्वशः

Transliteration

taṃ maṃtraṃ tatra gatvā tvaṃ tadviprairakhilairvṛtaḥ | śrāvayasva mahābhāga tāraśabdena sarvaśaḥ

Translation

اُس منتر کو لے کر تم وہاں جاؤ؛ اور اُن سب برہمنوں سے گھِرے ہوئے، اے صاحبِ نصیب، ‘تار’ کی آواز کے ساتھ ہر سمت اُس کا اعلان و تلاوت کراؤ۔

Word by Word

• तम्: that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Accusative singular)

• मन्त्रम्: mantra
• मन्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Accusative singular)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (locative adverb)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Pūrvakāla (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: गम् (धातु) → गत्वा (क्त्वान्त-अव्यय)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्तः अव्यय-भावकृदन्तः (absolutive/gerund)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular)

• तद्विप्रैः: by/with those brāhmaṇas
• तद्विप्रैः: Sahakārī/Karaṇa (Accompaniment/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तद् + विप्र (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural); ‘तैः विप्रैः’ इत्यर्थे सर्वनाम-पूर्वपदसमासवत् प्रयोगः

• अखिलैः: all, entire
• अखिलैः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural); ‘विप्रैः’ इत्यस्य विशेषणम्

• वृतः: surrounded, accompanied
• वृतः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृ (धातु) → वृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular); क्त-प्रत्ययान्तः; ‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• श्रावयस्व: cause (them) to hear; recite
• श्रावयस्व: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) (णिच्) → श्रावय (धातु-प्रयोग)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative); परस्मैपदम्; मध्यमपुरुषः; एकवचनम्; णिच्-प्रयोगः (causative)

• महाभाग: O greatly fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महā + भाग (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-एकवचनम् (Vocative singular); ‘महान् भागः यस्य’ इति बहुव्रीहिः

• तारशब्देन: with the sound ‘tāra’
• तारशब्देन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तार + शब्द (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-एकवचनम् (Instrumental singular); ‘तारः शब्दः’ इति कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोगः; करणत्वेन

• सर्वशः: entirely, in every way
• सर्वशः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वशस् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)

Speaker

Śrī Bhagavān

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: mahābhāga (addressed practitioner) / vipra context

Visual Art Cues

Scene: A procession-like gathering at the tīrtha: the protagonist stands amid a circle of brāhmaṇas, proclaiming the mantra aloud; waves of ‘Oṃ’ radiate as luminous arcs across the settlement; nāga threats subside.

Characters & Entities

• brāhmaṇa (vipra)
• tāra (oṃ)
• mantra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mantra is safeguarded and amplified through proper transmission—recited in a sacred place with learned witnesses and the auspicious ‘Oṃ’.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction points back to the chapter’s Nāga-related tīrtha locale (“go there”), indicating the site’s potency for mantra efficacy.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recite/proclaim the mantra with the tāra syllable (Oṃ), in the company of brāhmaṇas, so that it is heard widely.