Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

निषिद्धोऽसि मया वत्स त्वमायातोऽनुपृष्ठतः । मर्त्यलोकमिमं तात बहुदोषसमाकुलम्

Transliteration

niṣiddho'si mayā vatsa tvamāyāto'nupṛṣṭhataḥ | martyalokamimaṃ tāta bahudoṣasamākulam

Translation

اے پیارے بچے، میں نے تمہیں منع کیا تھا، پھر بھی تم پیچھے پیچھے چلے آئے؛ اے بیٹے، یہ فانی دنیا بے شمار عیبوں سے بھری ہے۔

Word by Word

• निषिद्धः: forbidden/prohibited
• निषिद्धः: Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: नि + सिध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकालिक विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (you are) forbidden/prohibited

• असि: are
• असि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada; you are

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (करण/3rd), एकवचन; Instrumental singular (by me)

• वत्स: O dear child
• वत्स: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; O child/dear

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (कर्ता/1st), एकवचन; you

• आयातः: (have) come
• आयातः: Karta-samānādhikaraṇa (Predicative participle/समानााधिकरण)
• Type: Verb
• Root: आ + या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (you have) come

• अनुपृष्ठतः: from behind
• अनुपृष्ठतः: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अनुपृष्ठतः (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (from behind/at the back)

• मर्त्यलोकम्: the mortal world
• मर्त्यलोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मर्त्यानां लोकः); object of implied motion/avoidance

• इमम्: this
• इमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative adjective qualifying मर्त्यलोकम् (this)

• तात: O dear (son)
• तात: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; O dear/son

• बहुदोषसमाकुलम्: filled with many faults
• बहुदोषसमाकुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु + दोष + समाकुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः (बहवो दोषाः) + समाकुलः; qualifying मर्त्यलोकम् (full of many faults)

Speaker

Nāgī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Martyaloka (as contrast) / Ananta-saṃnidhi (implied refuge)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A grieving mother admonishes: ‘I forbade you, yet you followed; this mortal world is full of faults.’ The tone shifts from tender remembrance to warning and existential critique.

Characters & Entities

• Nāgī
• Martyaloka (mortal world)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It explicitly critiques martyaloka as doṣa-filled, reinforcing vairāgya (detachment) and the search for higher refuge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; the tīrtha glorification is contextual to the chapter and becomes clearer as she goes to Ananta.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.