Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 95

Devanagari script

तस्मै कन्या प्रदातव्या स श्राद्धार्हो भविष्यति धर्मकृत्येषु सर्वेषु योजनीयः स एव हि

Transliteration

tasmai kanyā pradātavyā sa śrāddhārho bhaviṣyati dharmakṛtyeṣu sarveṣu yojanīyaḥ sa eva hi

Translation

اسی کو کنیا (دختر) کا دان کر کے بیاہ دینا چاہیے؛ وہ شرادھ کی نذر قبول کرنے کے لائق ہوگا، اور دھرم کے تمام کرتویوں میں حقیقتاً اسی کو ہی لگانا چاہیے۔

Word by Word

• तस्मै: to him
• तस्मै: सम्प्रदान (Recipient/Dative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः

• कन्या: a maiden/daughter
• कन्या: कर्म (Object; with gerundive)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्

• प्रदातव्या: should be given
• प्रदातव्या: विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: प्र + दा (धातु) → प्रदातव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Gerundive/Obligatory), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; ‘देया/दातव्या’ अर्थे

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः

• श्राद्धार्हः: fit for śrāddha rites
• श्राद्धार्हः: विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: श्राद्ध + अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (श्राद्धस्य अर्हः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

• भविष्यति: will become
• भविष्यति: क्रिया (Predicate verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्, परस्मैपदम्

• धर्मकृत्येषु: in all religious duties
• धर्मकृत्येषु: अधिकरण (Location/Domain)
• Type: Noun
• Root: धर्म + कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (धर्मस्य कृत्यानि), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचनम्

• सर्वेषु: in all
• सर्वेषु: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचनम्; ‘धर्मकृत्येषु’ इत्यस्य विशेषणम्

• योजनीयः: to be employed/appointed
• योजनीयः: विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) → योजनीय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: अनीयर्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Gerundive/To be employed), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject; reiteration)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः

• एव: indeed/only
• एव: सम्बन्ध/निपात (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपातः (emphatic particle)

• हि: for/indeed
• हि: सम्बन्ध/निपात (Reason/Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (causal/emphatic particle)

Speaker

Vahni (Agni, Fire) (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A dharma-assembly near a sacred waterbody: elders approving a groom’s eligibility; a maiden’s hand offered in kanyādāna; śrāddha vessels (piṇḍa, tila, kuśa) and a calm tīrtha backdrop.

Characters & Entities

• Brāhmaṇa (purified)
• Śrāddha (rite)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification is not merely personal; it restores one’s capacity to serve society through dharmic rites, ancestral offerings, and family life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Nāgarakhaṇḍa tīrtha of Adhyāya 113, whose bathing is presented as powerful enough to re-establish ritual and social eligibility.

What ritualistic prescription is mentioned?

After bathing and becoming purified, the person is declared eligible for śrāddha and other dharma rites, and fit for marriage alliance (kanyā-dāna).