Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

Devanagari script

एवं प्रवर्तमाने च शांतिके तत्र भूपतेः । जगाम सुमहान्कालः क्षेमारोग्यधनागमैः

Transliteration

evaṃ pravartamāne ca śāṃtike tatra bhūpateḥ | jagāma sumahānkālaḥ kṣemārogyadhanāgamaiḥ

Translation

یوں جب اس بادشاہ کے لیے وہاں شانتی کا انوشتھان جاری رہا تو بہت طویل زمانہ گزر گیا—امن و امان، صحت و عافیت اور دولت کی مسلسل آمد کے ساتھ۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (thus/in this manner)

• प्रवर्तमाने: while (it) was going on
• प्रवर्तमाने: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Verb
• Root: प्र + वृत् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त-वर्तमानकृदन्तः (present participle) ‘प्रवर्तमान’; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; सति-सप्तमी (locative absolute)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (and)

• शान्तिके: in the pacificatory rite
• शान्तिके: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शान्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb: there)

• भूपतेः: of the king
• भूपतेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भूपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• जगाम: passed, went by
• जगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सुमहान्: very great
• सुमहान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + महान् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (very great)

• कालः: time
• कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• क्षेमारोग्यधनागमैः: with (signs of) welfare, health, and gain of wealth
• क्षेमारोग्यधनागमैः: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: क्षेम (प्रातिपदिक) + आरोग्य (प्रातिपदिक) + धन (प्रातिपदिक) + आगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), बहुवचनम्; समाहार/इतरेतर-द्वन्द्वः (क्षेम + आरोग्य + धनागम)

Speaker

Narrator within Nāgarakhaṇḍa

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A concluding tableau: the śānti continues over long time; the kingdom becomes secure and flourishing—healthy people, abundant granaries, peaceful streets—symbolizing kṣema, ārogya, and wealth’s steady arrival.

Characters & Entities

• King
• Śānti observance
• Results: kṣema, ārogya, dhana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sustained dharmic observance generates stability—inner and outer—manifesting as health, safety, and prosperity over time.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse summarizes benefits within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya setting; it does not specify the tīrtha name in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new prescription; it states that the ongoing śānti observance continued and yielded kṣema (security), ārogya (health), and dhana (wealth).